بازارها دچار شوک نشدند!

بورس24 : امروز واکنش بازارها به تحولات ژئوپلیتیک در خاورمیانه محدود بوده است. در ابتدای معاملات قیمت طلا تا 4 درصد رشد کرد و به بالاتز از 5440 دلار رسید اما در ساعات بعدی رشد قیمت ها بسیار کمتر شد. از سوی دیگر قیمت نقره به بالاتر از 94 دلار رسید و سپس به زیر 90 دلار کاهش یافت. در بازار نفت هم در ابتدای معاملات قیمت نفت برنت و نفت آمریکا به ترتیب به بالاتر از 80 دلار و 74 دلار رسید اما در ساعات بعد قیمت ها چند دلار پایین آمد. در نهایت در بورس آمریکا ابتدا سه شاخص اصلی یعنی متوسط صنعتی داوجونز، استاندارد اند پورز و نزدک به میزان چشمگیر کاهش یافتند اما کمی بعد میزان کاهش کمتر شد و حتی شاخص نزدک در محدوده های مثبت نوسان کرد.

واقعیت ها

یک پرسش مهم این است که چرا شروع یک جنگ فراگیر در منطقه ای بسیار مهم نظیر خاورمیانه نتوانست بازارها را دچار شوک کند؟ برای پاسخ به این سوال باید به برخی واقعیت ها توجه داشت.

نخستین نکته این است که از چند هفته پیش، این پیش بینی مطرح شده بود که مذاکرات آمریکا و ایران به نتیجه نمی رسد و درگیری اجتناب ناپذیر است. سه دور مذاکره بین دو طرف عملا هیچ نتیجه ای نداشت و طی این مدت آمریکا در حال آماده کردن نیروهای خود در منطقه بود. تحلیلگران به این نتیجه رسیده بودند که آمریکا علیه ایران اقدام خواهد کرد. این پیش بینی از پیش بر بازارها تاثیر گذاشته بود و شاهد رشد قیمت طلا و نفت بودیم.

نکته دیگر این است که درباره افق درگیری های کنونی قطعیت وجود ندارد. برخی معتقدند در چند هفته آینده شرایط همچنان منفی است و سپس درگیری پایان می یابد. سه روز از جنگ گذشته و اظهارنظر درباره آینده دشوار است. اگر درگیری ها طولانی نشود تاثیرات آن بر بازارها و اقتصاد جهان شدید نخواهد بود و سرمایه گذاران با شرایط جدید سازگار می شوند.

در بازار نفت رشد قیمت ها محدود بوده و میزان اندک رشد قیمت ها نشان می دهد معامله گران و سرمایه گذاران نگران اختلال جدی و طولانی مدت در انتقال نفت از تنگه هرمز نیستند. فعلا این باور وجود دارد که اختلال رفع می شود و نفتکش ها از تنگه هرمز عبور خواهند کرد. نکته مهم دیگر این است که بازار نفت سال جاری با میلیون ها بشکه مازاد عرضه مواجه خواهد بود و اقتصادهای بزرگ دارایی ذخایر استراتژیک عظیم نفتی هستند. اگر درگیری ها و اختلال در صادرات نفت از تنگه هرمز طولانی شود آنگاه وضعیت بازار نفت تغییری می کند و شاهد شوک خواهیم بود.

بازار طلا ابتدای سال جاری رشد کرد و پایان ماه ژانویه قیمت فلز زرد به رکورد 5600 دلار رسید. سپس قیمت ها به شدت کاهش یافت. ماه قبل قیمت طلا رشد کرد اما سقوط پایان ماه ژانویه جبران نشده است. قیمت طلا امروز یعنی نخستین روز معاملاتی پس از شروع جنگ، حدود 160 دلار بالا رفت و سپس رشد آن به 50 دلار کاهس یافت. این یعنی در بازار طلا هم این باور وجود دارد که درگیری ها طولانی نخواهد بود. نکته دیگر این است که رشد قیمت طلا در سال گذشته و ماه ژانویه امسال شدید بود و ظرفیت رشد بازار کاهش یافته است بنابراین برای رونق بازار به محرک های بسیار قدرتمند نیاز است.

امروز ارزش دلار رشد کرد اما نه به میزانی که پیش بینی شده بود. شاخص دلار 0.7 درصد بالا رفت و به محدوده 98.4 رسید. با توجه به تحولات خاورمیانه، این میزان رشد محدود محسوب می شود و نشان می دهد سرمایه گذاران خیلی نگران شرایط منطقه نیستند.

یک سناریوی تامل برانگیز

فرض کنیم در روزها و هفته های آینده بر شدت تنش در خاورمیانه افزوده شود یعنی حملات دو طرف افزایش یابد طوری که زیرساخت های کشورهای عرب حوزه خلیج فارس از جمله تاسیسات نفتی آنها، پایگاه های آمریکا در این کشورها، مراکز تجاری و اقتصادی این کشورها و .. به شدت مورد حمله ایران قرار گیرد و در مقابل کشورهای یاد شده به کمک آمریکا و اسراییل آمده و ایران را به شدت مورد حمله قرار دهند.

در این سناریو بنا بر شدت تخریب و تنش، شاهد رشد تا 100 درصدی قیمت نفت و بالا باقی ماندن قیمت ها برای ماه ها خواهیم بود ریرا از میان رفتن زیرساخت های انرژی در منطقه به معنای حذف میلیون ها بشکه نفت از بازار برای مدت طولانی است. از سوی دیگر حمله به بنادر و .. به اقتصاد منطقه لطمه وارد خواهد کرد و حتی خود آمریکا هم برای چنین درگیری شدید و طولانی چندان آماده نیست. در این سناریو نوسان ارزش دلار، شاخص های مالی در بورس های بزرگ و قیمت دارایی ها بسیار شدید خواهد بود یعنی حداقل برای مدتی، بی ثباتی شدت پیدا می کند.

اگر ایران بتواند برای مدت طولانی به حملات موشکی خود ادامه دهد زیرساخت های مختلف منطقه به شدت لطمه می بیند و بازسازی آنها زمانبر و پرهزینه خواهد بود. این یعنی برای مدت طولانی بازارها از تحولات منطقه تاثیر می پذیرند و نوسان ارزش دارایی ها شدید خواهد بود. فعلا باید محتاط بود و احتمال های مختلف را در نظر داشت.