جنگ خاورمیانه، پروژه ای عجیب و پندآموز

بورس24 : امروز در آغاز معاملات هفته در بازارهای جهان شاهد تاثیر تحولات روزهای اخیر در خاورمیانه بر بازارهای مختلف بویژه بازار طلا و بازار نفت هستیم. مذاکرات دو طرف درگیر در جنگ این منطقه به نتیجه نرسید و روزها به سرعت در حال سپری شدن است. این یعنی چند روز دیگر ضرب العجل دو هفته ای ترامپ به پایان می رسد و شاید جنگ بار دیگر شروع شود.

امروز نوسان قیمت دارای ها نسبتا زیاد بوده و قیمت نفت برنت و نفت آمریکا حدود 8 درصد بالا رفته و این یعنی بازار در اثر بی نتیجه بودن مذاکرات، دچار تحول شده است. امروز قیمت طلا کاهش یافته زیرا تداوم تنش و بالا باقی ماندن قیمت نفت به معنای به تعویق افتادن کاهش نرخ های بهره در آمریکاست. تغییرات ارزش دلار در برابر یورو و پوند بزرگ نبوده و شاخص دلار کمی رشد کرده است.

از پیش انتظار می رفت که مذاکرات به نتیجه نرسد زیرا مواضع دو طرف بسیار فاصله دارد و حصول توافق فرایندی زمانبر است و به انعطاف شدید دو طرف وابسته خواهد بود.

درباره تحولاتی که در روزهای آینده رخ می دهد نمی توان قضاوت کرد. ترامپ گفته برایش فرقی نمی کند که بار دیگر مذاکراتی انجام شود یا نه. او فرمان محاصره دریایی ایران را صادر کرده و بسیاری از تحلیلگران معتقدند این اقدام اشتباه است زیرا در عمل این اقدام به رشد قیمت بنزین در آمریکا منجر می شود و تنش بین آمریکا و چین را بیشتر می کند.

یک پروژه عجیب و پندآموز

جنگ خاورمیانه به یک پروژه عجیب برای آمریکا، ایران، کشورهای عرب حوزه خلیج فارس و اروپایی ها تبدیل شده است. در این میان چین و روسیه نیز بر تحولات تمرکز دارند و مشغول ارزیابی توان آمریکا هستند.

ایالات متحده قبل از لشکرکشی به خاورمیانه اساسا تصور نمی کرد این جنگ طولانی شود و خسارات بزرگ به نیروهایش وارد شود. هفتمین هفته جنگ در حال سپری شدن است و یک تجربه منفی حاصل شده یعنی مذاکرات بی نتیجه بوده است. بی نتیجه بودن مذاکرات یک گزینه را منتفی کرده و حالا آمریکا فهمیده ایران از طریق مذاکره تغییر رفتار نمی دهد. ترامپ در حال تهدید است و همچنان تصور می کند با این کار به نتیجه می رسد. ترامپ اکنون می داند که همپیمان های غربی و شرقی آمریکا از جمله اروپایی ها و ژاپن چندان قابل اعتماد نیستند.

جنگ خاورمیانه تاکنون برای ایران دستاوردهای بزرگ داشته و با آنکه خسارت های این جنگ بسیار بزرگ بوده و اثرات آن سال ها باقی خواهد ماند اما تا اینجای کار عملکرد ایران در جنگ مثبت بوده است. مقاومت در برابر نیروی آمریکا و چند کشور دیگر کار بزرگی است و حالا ایران به این باور رسیده که توانایی های بالایی در مواجهه با تهدیدها دارد اما ایران نباید دچار سرخوشی شود و تصور کند بازی را کامل برده است. نه تنها درباره رویدادهای آینده قطعیت وجود ندارد بلکه خسارت های اقتصادی و معنوی این جنگ بسیار بزرگ بوده و هرچه دوره آن بیشتر طول بکشد شرایط سخت تر خواهد شد.

کشورهای عرب حوزه خلیج فارس شاهد هستند که آمریکا قادر نیست از آنها در برابر ایران محافظت کند. البته این کشورها چاره ای جز تداوم همکاری با آمریکا ندارند. این کشورها از این پس مسیری پر فراز و نشیب پیش رو خواهند داشت و روابط آنها با جهان بکلی تغییر خواهد کرد. آنها دیگر قادر نخواهند بود براحتی سرمایه گذاری خارجی جذب کنند یا مطمئن باشند عاملی آنها را تهدید نمی کند. از سوی دیگر بازسازی این کشورها به میزانی بسیار بالا سرمایه نیاز دارد. آنها برای تامین امنیت خود باید راه های جدید بیابند.

اروپایی ها در این جنگ راه خود را از آمریکا جدا کردند و ترامپ شاهد بود که نمی تواند روی همکاری و پشتیبانی اروپا و حتی ژاپن یا کره جنوبی حساب کند. در واقع این جنگ نشان داد همپیمان های آمریکا به هر دلیل ممکن است وقتی آمریکا به کمک نیاز دارد به کمک او نروند. آینده ناتو در ابهام است زیرا آمریکا نمی تواند و نمی خواهد هزینه بالای حفظ این پیمان را بپردازد درحالیکه وقتی به حمایت اعضاء آن نیاز دارد کسی از او حمایت نمی کند.

جنگ خاورمیانه بسیاری موضوع ها را تغییر داده و خواهد داد. خاورمیانه پس از جنگ، با خاورمیانه قبل از آن، بکلی متفاوت است. خسارت های بزرگ به کشورها وارد شده و اثرات تحولات این چند هفته جنگ سال ها باقی خواهد ماند. نوع روابط کشورها نیز تغییر خواهد کرد.

بازار نفت

تحولات هفته های اخیر به مصرف کنندگان بزرگ نفت نشان داده که متکی بودن به تعداد کمی کشور برای تامین نفت مورد نیاز خود یا وابستگی به یک یا دو منبع انرژی کاری بسیار اشتباه و خطرناک است. از سال ها پیش چین بر ظرفیت تولید برق از منابع تجدیدپذیر افزوده و در این حوزه بسیار پیشرفت کرده اما به نظر می رسد میزان تلاش ها کافی نبود و چین همچنان به شدت به نفت خاورمیانه وابسته است. این گفته درباره ژاپن، هند و کره جنوبی هم صادق است.

تولیدکنندگان نفت هم به این باور رسیده اند که وابستگی به درآمدهای نفتی یک اشتباه استراتژیک است و باید به سرعت به سمت متنوع کردن منابع رشد و درآمد اقتصاد حرکت کرد. عربستان و امارات در این مسیر حرکت کرده اند و باید از این پس با سرعت بیشتر حرکت کنند. قیمت نفت در هفته های اخیر بالا رفته اما تحولات خاورمیانه به زیان کشورهایی است که به صادرات نفت بسیار وابسته هستند.