در پنج ماه اخیر نوسان های بزرگ در قیمت دارایی ها به یک وضعیت عادی تبدیل شده و حالا بر مبنای برخی واقعیت ها می توان ادعا کرد بی ثباتی برای مدت طولانی در منطقه باقی خواهد ماند. رویدادهای روزهای اخیر نشان داده حصول توافق بین ایران و آمریکا بسیار سخت است و شاید هرگز چنین توافقی حاصل نشود. امروز قیمت نفت تا 7 درصد رشد کرد و قیمت طلا 100 دلار کاهش یافت. بدون شک این گونه نوسان ها در آینده هم رخ خواهد داد.
بورس24 : امروز تنش در خاورمیانه سبب تغییرات نسبتا بزرگ در قیمت نفت و طلا و شاخص های مالی در بورس آمریکا شده است. سخنان ترامپ درباره ایران و تفاهمنامه آتش بس سبب شد قیمت نفت تا 7 درصد رشد کند و قیمت طلا تا 110 دلار سقوط کند البته میزان کاهش قیمت طلا و رشد قیمت نفت اکنون کمتر شده است.
پرسش مهمی که پس از رویدادهای امروز مطرح شده این است که آیا در نهایت خاورمیانه به ثبات خواهد رسید یا نه؟
اواخر ماه فوریه جنگ در خاورمیانه شروع شد و چند هفته طول کشید. در نهایت آتش بس حاکم شد و قرار بود دو طرف در یک دوره 60 روزه درباره مسایل مورد اختلاف مذاکره کنند اما طی چند هفته گذشته به رغم تداوم آتش بس تنش در خاورمیانه کاملا از میان نرفته و برخی شروطی که بر مبنای آنها آتش بس برقرار شد نقض شده است.
نگاه های بدبینانه
واقعیت این است که از همان ابتدا بسیاری از تحلیلگران معتقد بودند اختلاف دیدگاه های آمریکا و ایران چنان زیاد است که هیچگونه توافقی نمی تواند بین دو کشور حاصل شود.
در روزهای اخیر اظهارنظرهای ترامپ و برخی مقامات ایران نشان داده دیدگاه آن گروه از تحلیلگران درست بوده است. امروز ترامپ گفت از نظر او تفاهمنامه از میان رفته است. او ایران را به بمباران تهدید کرد و به نظر می رسد تنش از سر گرفته خواهد شد.
درخواست های نهایی ترامپ مشخص نیست و این یکی از عواملی است که سبب می شود مذاکرات به نتیجه نرسد. عده ای می گویند درخواست های ترامپ از ایران پیوسته در حال افزایش است و طرف مقابل نمی تواند آن ها را بپذیرد.
موضوع بعدی دخالت های اسراییل است. حصول توافق بین ایران و آمریکا با آنکه تقریبا محال است اما هرگاه دو طرف به سمت یک توافق حرکت کرده اند اسراییل به شکل های مختلف از ادامه این روند جلوگیری کرده است.
موضوع دیگر این است که در داخل ایران عده ای مخلف سرسخت مذاکره و توافق با آمریکا هستند. از دید آنها باید مبارزه ادامه پیدا کند تا آمریکا تسلیم شود و از منطقه برود.
از سوی دیگر تحولات جهانی نیز بر تحولات خاورمیانه موثر است. برای مثال وضعیت جنگ اوکراین، برنامه های کشورهای عرب حوزه خلیج فارس، وضعیت اعضاء ناتو، رویکرد چین به ایران و خاورمیانه و .. همگی به شکل های مختلف بر وضعیت خاورمیانه موثر هستند. این یعنی در معادله خاورمیانه متغیرهای متنوع وجود دارد و همین امر حصول توافق را دشوارتر می کند.
موضوع بعدی این است که رویکرد ایران و آمریکا در مذاکره به شکلی است که نرمش و عقب نشینی به اندازه کافی وجود نداشته است. از انجا که هر دو طرف معتقدند قدرتمند هستند و جنگ قبلی را پیروز شده اند تمایل به نرمش و عقب نشیی کم است و این یک مانع بزرگ محسوب می شود.
نکته دیگر این است که آمریکا و اسراییل به دنبال اهداف بزرگ از جمله ایجاد خاورمیانه ای جدید هستند و برنامه های آینده چنان بزرگ است که تحقق آن بزودی امکان پذیر نیست و به همین دلیل نمی توان روی استقرار ثبات در منطقه حساب کرد. در واقع طولانی بودن تنش، یک واقعیت جدید در منطقه خاورمیانه است.
یک تحول بزرگ منطقه ای؟
عده ای از تحلیلگران معتقدند آمریکا به دنبال ایجاد یک خاورمیانه جدید است و اسراییل هم به این ایده کمک خواهد کرد. هدف اصلی آمریکا مهار چین است و باید ایران را در مسیر خواست خود قرار دهد. در ساختا جدید نقش کشورها با آنچه تاکنون وجود داشته متفاوت است و ایران در وضعیت کنونی نمی تواند خواست آمریکا را محقق کند. در نتیجه آمریکا به هر شکل ممکن تغییرات مورد نظر خود را اعمال خواهد کرد. شاید این روند یک سال یا 3 سال طول بکشد اما آمریکا ناامید نمی شود و آنچه می خواد بدست خواهد آورد.
برخی تحلیلگران این دیدگاه را قبول دارند اما معتقدند ایران تسلیم نخواهد شد. این یعنی دو طرف به مبارزه ادامه خواهند داد. چه دیدگاه گروه نخست تحقق یابد چه دیدگاه گروه دوم، نتیجه یکی است و آن بی ثباتی طولانی در خاورمیانه.
نظرات :
شما می توانید اولین نفری باشید که برای این مطلب نظر می دهید.