قیمت‌های پلیمر با شدت افزایش یافت؛ اختلال در عرضه همزمان با تشدید تنش‌ها در خاورمیانه 

بورس24 : بازار جهانی پلیمر شاهد روند صعودی شدید قیمت‌ها است، زیرا تشدید تنش‌های ژئوپلیتیکی در خاورمیانه - ناشی از ادامه درگیری آمریکا-اسرائیل با ایران - عرضه انرژی و جریان تجارت پتروشیمی را مختل کرده است. بسته شدن عملی تنگه هرمز، همراه با حملات موشکی ایران به زیرساخت‌های کلیدی نفت و گاز در کشورهای حوزه خلیج فارس، باعث جهش قیمت نفت خام و هزینه‌های خوراک (خوراک پتروشیمی) شده و زنجیره ارزش پلاستیک را با شوک مواجه کرده است.
در قلب این رشد قیمت، افزایش شدید قیمت نفت خام قرار دارد که به دنبال حملات مکرر به زیرساخت‌های انرژی و تأسیسات صادراتی در منطقه خلیج فارس، از مرز ۱۰۰ دلار در هر بشکه عبور کرده است. تنگه هرمز، شریان حیاتی برای نزدیک به یک‌پنجم جریان نفت جهان، به دلیل تهدیدات امنیتی با کاهش شدید تردد روبرو شده و صادرات تولیدکنندگان بزرگی مانند عربستان سعودی، امارات متحده عربی، کویت و عراق را به شدت محدود کرده است. این اختلال بی‌سابقه، توازن انرژی جهانی را بر هم زده و هزینه خوراک‌های مشتق از نفت را به طور قابل توجهی افزایش داده است. 

افزایش ۲۴ تا ۷۵ درصدی قیمت پلیمر در دو هفته 

قیمت پلیمرها (قیمت‌های نشان‌دهنده) از زمان شروع جنگ اسرائیل-آمریکا با ایران در ۲۸ فوریه ۲۰۲۶، با تشدید تنش‌های ژئوپلیتیکی که زنجیره تأمین انرژی و پتروشیمی جهانی را مختل کرد، به شدت و حدود ۴۱ تا ۴۲ درصد افزایش یافته است. این جهش عمدتاً ناشی از افزایش شدید قیمت نفت خام و نفتا به دنبال بسته شدن عملی تنگه هرمز و حملات مکرر به زیرساخت‌های انرژی خلیج فارس بوده است. با عبور نزدیک به یک‌پنجم نفت جهان از این مسیر، این اختلال به شدت هزینه‌های خوراک را افزایش داده و مستقیماً بر اقتصاد تولید پلیمر تأثیر گذاشته است. داده‌های صنعت و بازخورد بازار نشان می‌دهد که قیمت پلیمرهای کلیدی مانند پلی‌اتیلن (PE)، پلی‌پروپیلن (PP) و PET در مدت کوتاهی به طور قابل توجهی افزایش یافته و برخی بخش‌ها در کمتر از دو هفته شاهد افزایش بیش از ۴۰ درصدی بوده‌اند. 

این افزایش شدید نشان‌دهنده ترکیبی از محدودیت‌های ناشی از عرضه و فشارهای ناشی از افزایش هزینه‌ها در سراسر زنجیره ارزش است. صادرات پتروشیمی از خاورمیانه به دلیل تعطیلی پالایشگاه‌ها، اعلام شرایط فورس ماژور و تنگناهای لجستیکی به شدت مختل شده و در دسترس بودن جهانی را کاهش داده است. همزمان، افزایش شدید نرخ حمل و نقل، حق بیمه و تغییر مسیر محموله‌ها، هزینه نهایی پلیمرها به ویژه در بازارهای واردات‌محور مانند آسیا را بیشتر افزایش داده است. جهش قیمت پلیمرها هم‌اکنون در صنایع پایین‌دستی نیز منعکس شده و هزینه بسته‌بندی افزایش یافته و تولیدکنندگان با فشار شدید بر حاشیه سود خود در بازارهای بی‌ثبات مواد اولیه مواجه هستند. هند به عنوان یک قیمت‌پذیر، افزایش قابل توجهی در قیمت پلیمرهای تولید داخل نیز دیده است، زیرا همه تولیدکنندگان عمده قیمت‌های خود را به همان نسبت بالا برده‌اند. 

افزایش شدید قیمت نفتا

قیمت نفتا، ماده اولیه کلیدی برای کراکرها تولیدکننده الفین‌هایی مانند اتیلن و پروپیلن، تنها در عرض دو هفته از شروع جنگ اسرائیل-آمریکا با ایران در ۲۸ فوریه ۲۰۲۶، جهش فوق‌العاده نزدیک به ۷۴ درصدی را تجربه کرده است که شدت شوک عرضه در بازارهای انرژی و پتروشیمی جهان را نشان می‌دهد. برای مثال، قیمت نفتا (CFR شرق آسیا) در ۱۷ مارس به ۱۰۷۷-۱۰۷۹ دلار در هر تن افزایش یافت، در حالی که دو هفته پیش ۶۱۹-۶۲۱ دلار در هر تن بود. تشدید شدید قیمت نفت خام - ناشی از محاصره مؤثر تنگه هرمز و حملات گسترده به تأسیسات نفتی و پالایشگاهی در سراسر خلیج فارس - با توجه به ارتباط نزدیک قیمت نفتا و نفت خام، مستقیماً ارزش نفتا را بالا برده است. داده‌های بازار نشان می‌دهد که قیمت نفت خام در مراحل اولیه درگیری تا بیش از ۳۵ تا ۵۰ درصد در سطوح اوج خود افزایش یافت و یک اثر فشار هزین‌های قوی بر محصولات پایین‌دستی مانند نفتا ایجاد کرد. 

کمبود خوراک  پتروشیمی

اختلال در صادرات پتروشیمی از خاورمیانه، منطقه‌ای که سهم قابل توجهی از عرضه جهانی پلیمر را تأمین می‌کند، بر شدت اوضاع افزوده است. از آنجا که نزدیک به ۸۴ درصد از صادرات پلی‌اتیلن خاورمیانه به تنگه هرمز وابسته است، این انسداد باعث محدودیت عرضه در مناطق کلیدی واردات‌کننده از جمله آسیا و اروپا شده است. کاهش عرضه ناشی از این مسئله، رقابت برای محموله‌های موجود را تشدید کرده و قیمت پلیمر را در بازارهای جهانی بالاتر برده است. 

گزارش‌های اخیر صنعت نشان می‌دهد که قیمت‌های پتروشیمی و پلیمر به دلیل کمبود خوراک و اختلالات زنجیره تأمین ناشی از درگیری، در سطح جهانی افزایش یافته است. در هند، تأثیر آن در سطح میدانی قابل مشاهده است، به طوری که قیمت کیسه‌های پلاستیکی در مراکز تولیدی کلیدی به دلیل افزایش هزینه‌های مواد اولیه مرتبط با نفتا تا ۸۰ درصد افزایش یافته است. واحدهای فرآوری و تبدیل با فشار شدید بر حاشیه سود روبرو هستند و بسیاری به دلیل نوسانات روزانه قیمت، از پذیرش سفارش‌های جدید خودداری می‌کنند. 

اثرات سرریز

اثرات سرریز فراتر از هزینه‌های خوراک است. حملات ایران به پالایشگاه‌ها، تأسیسات ذخیره‌سازی و پایانه‌های صادراتی در سراسر خلیج فارس باعث کاهش تولید و توقف محموله‌های محصولات پالایشی و پتروشیمی شده است. این نه تنها عرضه را محدود کرده، بلکه زنجیره‌های تأمین یکپارچه‌ای را که به تولید پلاستیک در جهان تغذیه می‌شوند، مختل کرده است. همزمان، چندین کراکر در آسیا به دلیل هزینه‌های بالای نهاده و عدم اطمینان از در دسترس بودن خوراک، یا نرخ بهره‌برداری خود را کاهش داده یا به طور موقت تعطیل شده‌اند که این امر تولید پلیمر را بیشتر محدود کرده است. 

چالش‌های حمل و نقل و لجستیک نیز لایه دیگری از فشار هزینه را اضافه کرده است. با پرخطر تلقی شدن مسیرهای کشتیرانی در خلیج فارس، نرخ حمل و نقل افزایش یافته و مسیرهای جایگزین زمان تحویل را طولانی‌تر کرده و هزینه نهایی پلیمرها را بالا برده است. فروپاشی زنجیره‌های تأمین به‌موقع خریداران را مجبور کرده است تا مواد را با پریمیوم بالاتر تأمین کنند که این امر روند صعودی قیمت‌ها در بازار پلیمر را تقویت می‌کند. 

چشم‌انداز

با نگاهی به آینده، انتظار می‌رود که تا زمانی که تنش‌های ژئوپلیتیکی ادامه داشته و تنگه هرمز عملاً بسته باقی بماند، قیمت پلیمرها با تمایل شدید به افزایش، محکم باقی بمانند. در حالی که آزادسازی ذخایر استراتژیک توسط اقتصادهای بزرگ ممکن است تسکین موقتی در بازارهای نفت خام ایجاد کند، اما کار چندانی برای رفع کمبود در خوراک‌های پتروشیمی و مشتقات آن انجام نمی‌دهد. علاوه بر این، وابستگی ساختاری صنعت پلاستیک جهان به عرضه خاورمیانه نشان می‌دهد که هرگونه اختلال طولانی‌مدت، بازارهای پلیمر را محدود و پرنوسان نگه خواهد داشت. 

در پایان، درگیری کنونی آسیب‌پذیری اکوسیستم پتروشیمی جهانی را در برابر شوک‌های ژئوپلیتیکی آشکار کرده است. با توجه به ارتباط عمیق زنجیره‌های تأمین نفت خام، نفتا و پلیمرهای پایین‌دستی، بحران فعلی احتمالاً قیمت‌های بالای پلیمر را تداوم می‌بخشد، حاشیه سود واحدهای پایین‌دستی را کاهش می‌دهد و در نهایت به هزینه‌های بالاتر برای صنایع مصرف‌کننده نهایی از بسته‌بندی گرفته تا نساجی و خودرو منجر خواهد شد