بحران تأمین کود در هند؛ جنگ خاورمیانه سایه‌ای بر امنیت غذایی آسیا

بورس24 : اختلال در مسیرهای دریایی خاورمیانه، تأمین کودهای شیمیایی هند را با فشار بی‌سابقه‌ای روبه‌رو کرده و نگرانی‌هایی درباره کاهش تولیدات کشاورزی و افزایش قیمت مواد غذایی ایجاد کرده است. هرچند دولت هند اعلام کرده ذخایر فعلی برای فصل کشت آینده کافی است، کارشناسان هشدار می‌دهند که تداوم درگیری‌ها می‌تواند به کمبود شدید و رشد قیمت‌ها منجر شود.

فشار بر تأمین کودهای شیمیایی هند

هند، دومین مصرف‌کننده بزرگ کود در جهان پس از چین، به شدت به واردات مواد اولیه و محصولات نهایی وابسته است. بخش عمده‌ای از این واردات از منطقه خلیج فارس انجام می‌شود و از تنگه هرمز عبور می‌کند؛ مسیری که حمل‌ونقل دریایی در آن به دلیل جنگ مختل شده است.

نارندرا مودی، نخست‌وزیر هند، اعلام کرده دولت اقداماتی برای اطمینان از تداوم تأمین کود و محافظت از کشاورزان در برابر پیامدهای احتمالی انجام داده است. با این حال، تحلیلگران می‌گویند اگر جنگ طولانی شود، این وضعیت ممکن است تغییر کند.

وابستگی به اوره و نگرانی کشاورزان

کودهای نیتروژنی مانند اوره، حیاتی‌ترین ماده در کشاورزی هند محسوب می‌شوند؛ چرا که محصولات اصلی غذایی مانند برنج و گندم نمی‌توانند نیتروژن کافی را از هوا جذب کنند. هند هر سال نزدیک به ۴۰ میلیون تن اوره مصرف می‌کند که با یارانه دولتی توزیع می‌شود.

در حال حاضر، کشاورزان مناطق عمده تولید غلات در ایالت‌های پنجاب و هاریانا، فشار چندانی را احساس نمی‌کنند، زیرا فصل اصلی کشت (ژوئن–ژوئیه) هنوز آغاز نشده است. خرید اوره معمولاً از ماه مه شروع می‌شود و کود از طریق تعاونی‌ها و انبارهای تولیدکنندگان در دسترس است.

با این حال، مانپریت سینگ گروال، رئیس یک تشکل کشاورزی در دانشگاه پنجاب، هشدار داده است:

«نمی‌دانیم اگر جنگ بیشتر طول بکشد، این ذخیره تا چه زمانی دوام خواهد آورد.»

براساس داده‌های دولتی، هند تا ۱۹ مارس حدود ۶.۲ میلیون تن ذخیره اوره داشته است؛ ذخیره‌ای که در شرایط عادی باید پاسخگوی فصل باران‌های موسمی از ژوئن تا سپتامبر باشد.

خطر کمبود و تأثیر بر تولید

سیراج حسین، دبیر پیشین وزارت کشاورزی هند، گفته است تولید کود «قطعاً تحت تأثیر قرار خواهد گرفت» و دولت باید برای کمبود احتمالی اوره و سایر کودها آماده شود.

او همچنین یادآور شده در بسیاری از مناطق هند، کشاورزان بیش از مقدار توصیه‌شده از اوره استفاده می‌کنند، بنابراین کمبود موقت ممکن است تأثیر جدی بر عملکرد محصول نداشته باشد. اما در مناطقی با مصرف کمتر کود، محصولات آسیب‌پذیرتر خواهند بود.

مدیران شرکت‌های تولید کود نیز بر این باورند که اگر درگیری ادامه یابد، آثار کمبودها احتمالاً در اواخر فصل زراعی آشکار خواهد شد.

وابستگی شدید به گاز خلیج فارس

گاز طبیعی، ماده اولیه ساخت اوره، حدود ۸۵ درصد از منابع خود را هند از خلیج فارس تأمین می‌کند. اختلال در واردات گاز موجب شده کارخانه‌های تولید کود تنها ۷۰ درصد از نیاز خود را دریافت کنند و برخی تولیدکنندگان ناچار به کاهش تولید شوند.

به گفته آلبرتو پرزونا، مدیر تحلیل کشاورزی و پایداری در S&P Global Energy،

«تا چهار هفته اختلال در تأمین را می‌توان با تولید داخلی یا واردات از سایر مناطق جبران کرد، اما بیشتر از آن نگران‌کننده خواهد بود.»

پیامد جهانی و نقش انتظارات بازار

محدودیت عرضه تنها برای هند نیست؛ قیمت جهانی کود در هفته‌های اخیر به شدت افزایش یافته و قیمت اوره و گاز در سراسر آسیا رشد چشمگیری داشته است. این روند ممکن است برخی کشاورزان را به کاهش مصرف کود سوق دهد، هرچند تأثیر فوری آن بر تولید محدود است.

پرزونا تأکید می‌کند:

«خطر برای عملکرد محصول در فصل آینده اندک است، اما برای فصل‌های بعدی اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.»

کارشناسان می‌گویند افزایش قیمت مواد غذایی بیش از آنکه ناشی از تغییرات واقعی تولید باشد، به انتظارات بازار وابسته است؛ انتظاراتی که به سرعت می‌تواند قیمت‌ها را دستخوش نوسان کند.

اقدامات دولت و آینده نامعلوم

مودی اعلام کرده برنامه‌هایی برای افزایش تولید داخلی کود و تنوع‌بخشی به منابع وارداتی در دستور کار است تا وابستگی هند به خلیج فارس کاهش یابد. همچنین وزیر کشاورزی هند خواستار تضمین تأمین عادلانه و بی‌وقفه کود شده است.

با این حال، کارشناسان هشدار می‌دهند هزینه‌های بالای جهانی ممکن است بار مالی یارانه‌های دولتی را افزایش دهد. همه چیز اکنون به مدت زمان ادامه درگیری بستگی دارد؛ اگر حمل‌ونقل دریایی به روال عادی بازگردد، زنجیره‌های تأمین می‌توانند طی چند هفته تثبیت شوند، اما در صورت تداوم جنگ، بحران کود می‌تواند تهدیدی جدی برای امنیت غذایی منطقه باشد.