نوشتاری از دکتر عباس کشوری | خبره بازارهای مالی بازار سرمایه ایران پس از پشت سر گذاشتن دورهای نسبتاً طولانی از رکود، نوسانات فرسایشی و کاهش اعتماد سرمایهگذاران، امروز در شرایط متفاوتی قرار گرفته است. مجموعهای از متغیرهای پولی، ارزی و بنیادی نشان میدهد که میتوان از شکلگیری یک مومنتوم صعودی جدید در بازار سخن گفت؛ مومنتومی که در صورت تداوم شرایط فعلی، ظرفیت آن را دارد که از یک حرکت کوتاهمدت معاملاتی فراتر رفته و به یک روند میانمدت تبدیل شود.
دکتر عباس کشوری | خبره بازارهای مالی
بازار سرمایه ایران پس از پشت سر گذاشتن دورهای نسبتاً طولانی از رکود، نوسانات فرسایشی و کاهش اعتماد سرمایهگذاران، امروز در شرایط متفاوتی قرار گرفته است. مجموعهای از متغیرهای پولی، ارزی و بنیادی نشان میدهد که میتوان از شکلگیری یک مومنتوم صعودی جدید در بازار سخن گفت؛ مومنتومی که در صورت تداوم شرایط فعلی، ظرفیت آن را دارد که از یک حرکت کوتاهمدت معاملاتی فراتر رفته و به یک روند میانمدت تبدیل شود.
با این حال، در اقتصادی که ذاتاً با متغیرهای متعدد و عدمقطعیتهای طبیعی مواجه است، تحلیلها باید بر پایه سناریو و احتمالات استوار باشد، نه پیشبینیهای قطعی. آنچه امروز اهمیت دارد، تغییر تدریجی نسبت ریسک به بازده در بازار سرمایه است؛ به بیان دیگر، پس از مدتها به نظر میرسد کفه فرصتها در حال سنگینتر شدن است.
نقدینگی، تورم و نرخ ارز؛ سه متغیر تعیینکننده
برای تحلیل مسیر پیشروی بورس، ابتدا باید به تصویر کلان اقتصاد نگاه کرد. تداوم تورم، رشد حجم نقدینگی و کاهش قدرت خرید پول ملی همچنان سه متغیر مهم در تصمیمگیری سرمایهگذاران محسوب میشوند.
در چنین فضایی، نقدینگی بهطور طبیعی به سمت داراییهایی حرکت میکند که توان حفظ ارزش در برابر تورم را داشته باشند. بازار سرمایه در مقایسه با بسیاری از بازارهای موازی، طی سالهای اخیر بخشی از ظرفیت تعدیل قیمتی خود را بالفعل نکرده و همین موضوع شکاف معناداری میان ارزش ذاتی برخی شرکتها و قیمتهای معاملاتی ایجاد کرده است.
در حوزه ارز نیز، فارغ از سطح و نوسانات نرخ ارز، جهتگیری متغیرهای پولی و شکاف تورمی همچنان یکی از عوامل کلیدی در ارزشگذاری شرکتهاست. در این چارچوب، سناریوهای مختلف ارزی صرفاً بهعنوان ورودیهای تحلیلی در مدلهای ارزشگذاری قابل بررسی هستند و اثر آنها عمدتاً از مسیر شرکتهای صادراتمحور و داراییمحور در سودآوری و ارزش جایگزینی نمایان میشود.
بازار نیازمند بازتعریف ارزندگی است
نکته مهم دیگر، وضعیت نسبتهای ارزشگذاری در بورس تهران است. بخش قابلتوجهی از بازار همچنان با ضرایبی معامله میشود که نسبت به میانگینهای تاریخی و ارزش جایگزینی داراییها قابل تأمل است.
در صورت تثبیت شرایط فعلی، بهبود گزارشهای مالی شرکتها و بازگشت تدریجی اعتماد سرمایهگذاران، امکان افزایش تدریجی نسبتهای ارزشی بازار (از جمله P/E) دور از ذهن نیست. این موضوع بیش از آنکه صرفاً به رشد قیمتها اشاره داشته باشد، بیانگر تغییر نگاه سرمایهگذاران به آینده و کاهش نرخ تنزیل ریسک در بازار است.
به اعتقاد من، نقطه تعیینکننده در ادامه مسیر، کیفیت سودآوری شرکتهاست. اگر گزارشهای فصلی بتواند تداوم رشد سود عملیاتی را تأیید کند، بازار سرمایه از پشتوانه بنیادی قویتری برای ادامه مسیر برخوردار خواهد شد.
در چنین شرایطی، میتوان گفت افق میانه زمستان میتواند مقطع مهمی برای ارزیابی مجدد وضعیت بازار باشد.
همه صنایع به یک اندازه جذاب نیستند
وجود نگاه مثبت به کلیت بازار به این معنا نیست که تمامی صنایع و شرکتها به یک اندازه از شرایط موجود منتفع خواهند شد. در دوره پیشرو، بیش از گذشته باید میان صنایع و حتی شرکتهای یک صنعت تمایز قائل شد.
در صنعت پالایش، افزایش کرکاسپردها و کاهش بخشی از ابهامات مرتبط با خوراک و فرآوردهها میتواند چشمانداز سودآوری را بهبود دهد. ثبات نسبی در فرمولهای قیمتگذاری نیز در صورت تداوم، بخشی از ریسکهای مقرراتی این صنعت را کاهش خواهد داد.
در صنعت نیروگاهی نیز اقداماتی مانند تعیین تکلیف بخشی از بدهیها، توسعه معاملات برق در بورس انرژی و حرکت به سمت واقعیتر شدن سازوکار قیمتگذاری، میتواند به بهبود تدریجی ساختار مالی شرکتها کمک کند.
صنایع دارویی و غذایی نیز به واسطه امکان تعدیل نرخها و انتقال بخشی از فشار هزینهای، از ظرفیت رشد درآمد برخوردارند. گزارشهای برخی شرکتهای این گروه نیز نشان میدهد که انتخاب دقیق نمادها در این صنایع اهمیت بیشتری پیدا کرده است.
کامودیتیها همچنان یکی از محورهای اصلی بازار خواهند بود
ساختار بورس تهران بهگونهای است که نمیتوان روند آن را بدون توجه به بازارهای جهانی و متغیرهای ارزی تحلیل کرد. بخش مهمی از ارزش بازار در اختیار صنایع فلزی، معدنی و پتروشیمی قرار دارد.
چشمانداز قیمت جهانی فلزات اساسی در کنار متغیرهای داخلی، میتواند محرک مهمی برای سودآوری این شرکتها باشد.
ویژگی مهم این گروه، برخورداری از داراییهای واقعی و درآمدهای وابسته به متغیرهای جهانی است. از این منظر، شرکتهای بنیادی و داراییمحور میتوانند در دورههای تورمی نقش مهمی در حفظ ارزش دارایی سرمایهگذاران ایفا کنند.
با این حال، باید توجه داشت که صرف وابستگی به کامودیتی یا ارز، بهتنهایی تضمینکننده بازدهی نیست و عوامل دیگری مانند هزینه انرژی، محدودیتهای تولید و کیفیت مدیریت نیز نقش تعیینکننده دارند.
متغیری که نباید از آن غفلت کرد
تمام تحلیلهای بازار سرمایه امروز تحت تأثیر یک متغیر مهم دیگر نیز قرار دارند: ریسکهای ژئوپلیتیک.
کاهش تنشهای منطقهای و حرکت به سمت ثبات نسبی میتواند بخشی از صرف ریسک موجود در بازار را کاهش دهد. در چنین سناریویی، بازار سرمایه به دلیل عقبماندگی نسبی از برخی بازارهای موازی، ظرفیت بازگشت به سطوح بالاتر ارزندگی را خواهد داشت.
در مقابل، افزایش تنشها میتواند این مسیر را با وقفه مواجه کند. بنابراین، تحلیل بازار در شرایط فعلی بیش از هر زمان دیگری باید مبتنی بر سناریو باشد.
دوران حفظ هوشمندانه داراییها
به نظر من، استراتژی مناسب در شرایط فعلی نه خروج کامل از داراییهای ریسکی است و نه ورود هیجانی به بازار. در محیطی که همچنان با عدمقطعیتهای اقتصادی و سیاسی مواجه است، حفظ هوشمندانه داراییها و مدیریت ترکیب سبد اهمیت بیشتری از تمرکز بر نوسانات کوتاهمدت دارد.
در این چارچوب، بازار سرمایه میتواند سهم اصلی سبد سرمایهگذاری را به خود اختصاص دهد، در کنار آن تخصیص بخشی از دارایی به ابزارهای کمریسکتر مانند طلا میتواند نقش پوشش ریسک را ایفا کند.
جمعبندی این است که بورس تهران امروز در نقطهای متفاوت از ماههای گذشته قرار گرفته است. ارزندگی نسبی سهام، متغیرهای پولی و ارزی، چشمانداز سودآوری برخی صنایع و امکان کاهش ریسکهای غیراقتصادی، مجموعهای از عوامل را شکل دادهاند که از آغاز یک مومنتوم صعودی جدید حمایت میکنند.
اما تفاوت این دوره در نوع نگاه سرمایهگذار است: کمتر هیجان، بیشتر تحلیل؛ تمرکز کمتر بر نوسان روزانه و توجه بیشتر به ارزش دارایی و سودآوری آینده.
اگر این مومنتوم با بهبود واقعی سود شرکتها و ثبات نسبی در محیط اقتصادی و سیاسی همراه شود، بازار سرمایه این ظرفیت را دارد که در افق پیشرو بخشی از عقبماندگی خود را جبران کرده و جایگاه واقعیتری در میان بازارهای دارایی کشور به دست آورد.
نظرات :
شما می توانید اولین نفری باشید که برای این مطلب نظر می دهید.