نخستین صندوق تضمین غیردولتی با مشارکت بانک، بیمه و بازار سرمایه رونمایی شد/ مهرگان چگونه پول، ریسک و سرمایه را به هم متصل کرد؟

بورس24 : در اقتصادی که دهه‌ها زیر سایه سنگین بانک‌ محوری، نفس می‌کشد و بیش از ۸۵ تا ۹۰ درصد بار تأمین مالی آن بر دوش شبکه بانکی قرار دارد، انحصار اعتباری و تنگنای وثیقه‌سپاری همواره چونان سدی در برابر رشد بنگاه‌های مولد، شرکت‌های دانش‌بنیان و کسب‌وکارهای بخش خصوصی عمل کرده است. در این میان، بازار سرمایه با وجود پتانسیل‌های بی‌شمار در جذب نقدینگی و صدور اوراق بدهی، همواره از یک «حلقه مفقوده نهادی» رنج برده است، اتفاقی نیک رقم زده شد.

یکشنبه ۲۵ مرداد و با اخذ موافقت اصولی و رونمایی رسمی از «صندوق تضمین مهرگان-دی-شهر» رونمایی شد به طوری که با سرمایه اولیه ۳ هزار میلیارد ریال (۳۰۰ میلیارد تومان) و با مشارکت برابر سه ضلع قدرتمند بازار مالی ایران—گروه مالی مهرگان، بیمه دی و گروه مالی شهر—نخستین گام استراتژیک برای بازطراحی معماری تضمین و اعتبارسنجی در کشور به شمار می رود.

ابتکاری راهبردی که خاستگاه فکری و پیگیری مستمر آن به غلامرضا رحیمی، مدیرعامل گروه مالی مهرگان، بازمی‌گردد.

پیوند بازار پول، بیمه و سرمایه؛ با امضای رحیمی

غلامرضا رحیمی در گروه مالی مهرگان با آسیب‌شناسی دقیق ساختار بازار مالی و شناسایی خلأ مفرط خدمات اعتباری غیربانکی، پروژه همگرایی میان سه نهاد بزرگ مالی را کلید زد.

همچنین ترکیب سهامداری صندوق تضمین با سهم مساوی ۳۳.۳ درصدی میان گروه مالی مهرگان، بیمه دی و گروه مالی شهر، الگویی کم‌نظیر از هم‌افزایی کارکردی را شکل داده است:

گروه مالی مهرگان (۳۳.۳٪): ایجاد دسترسی به بازار سرمایه، اتصال به شبکه گسترده هلدینگ‌های اقتصادی چندرشته‌ای و نقش‌آفرینی به‌عنوان محور پیشران در پیوند دادن بنگاه‌های تولیدی به اکوسیستم بدهی و اعتبارسنجی مدرن.

بیمه دی (۳۳.۳٪): بازوی تخصصی مدیریت، انتقال و توزیع ریسک با تکیه بر ظرفیت‌های اکچوئری و فنی صنعت بیمه.

گروه مالی شهر (۳۳.۳٪): تأمین نقدینگی، اتصال به بازار پول و ظرفیت‌های واسطه‌گری مالی و اعتباری کلان‌شهری.

این هم‌گرایی نهادی نشان می‌دهد که چگونه یک ایده راهبردی از دل هلدینگ مهرگان توانسته ارکان سنتی و نامتصل بازار پول، بیمه و سرمایه را در یک نقطه همگرا یعنی «نهاد تضمین» به یکدیگر پیوند دهد.

 سهم ۱۲ درصدی بخش خصوصی

با تاکید بر گزارش ارائه‌شده در پنل‌های تحلیلی این مراسم، پرده از شکاف عمیق ساختاری در بازار تأمین مالی برداشته شد و آمارهای مقایسه‌ای حجم و ترکیب اوراق بدهی به تفکیک ماهیت نشر نشان می‌دهد که از سال ۱۳۹۹ تا ۱۴۰۴، همواره سهم بخش دولتی بین ۸۳ تا ۸۹ درصد نوسان داشته و سهم بخش غیردولتی و شرکتی در حاشیه‌ای باریک و نگران‌کننده (بین ۱۱ تا ۱۷ درصد) محبوس مانده است.

همچنین در سال ۱۴۰۴ نیز سهم بخش خصوصی از کل انتشار اوراق بدهی تنها ۱۲ درصد برآورد می‌شود.

این انقباض شدید در تأمین مالی شرکتی ریشه در یک عامل کلیدی دارد: «شکاف اصلی؛ عدم دسترسی به تضمین معتبر».

یادآور می شود، طی سال‌های گذشته، انتشار اوراق بدهی شرکتی مستلزم گروگان‌گیری خطوط اعتباری بانک‌ها برای صدور ضمانت‌نامه بوده است؛ امری که با اعمال سیاست‌های کنترل ترازنامه بانکی، به مسدود شدن کامل مسیر تأمین مالی ده‌ها بنگاه بزرگ و متوسط انجامید. مجموع انتشار اوراق شرکتی از سال ۱۳۹۷ تاکنون تنها حدود ۳۰۰ هزار میلیارد تومان (۳۰۰ همت) به شمار می رود که در مقایسه با تولید ناخالص داخلی و نقدینگی کشور رقمی بسیار ناچیز است. در کنار آن، تأمین مالی جمعی، نیز با ثبت رقم حدود ۱۷ همت، هنوز نتوانسته بار سنگین نیاز مالی بنگاه‌های کوچک و متوسط را جبران کند. ایجاد صندوق تضمین مهرگان-دی-شهر پاسخی ساختاری برای شکستن این انحصار و رفع گلوگاه وثیقه‌سپاری است.

حرکت به سوی قطب فین‌تک کشور

نگاه گروه مالی مهرگان و شرکای استراتژیک آن به این صندوق، فراتر از یک ابزار سنتی وثیقه‌سپاری است. در چشم‌انداز ترسیم‌شده، صندوق تضمین به‌عنوان گام بنیادین و ستون فقرات طرح بزرگ‌تری تحت عنوان «مقصد آینده؛ قطب فین‌تک کشور» با چهار محور متمرکز، معماری داده‌محور و رابطه یکپارچه با مشتری تعریف شده است:

۱.محور اعتبار (تضمین، لیزینگ و چرخه اعتبار): که در آن صندوق تضمین مهم‌ترین گام نهادی برای گردش روان اعتبار، صدور ضمانت‌نامه‌های دیجیتال و تسهیل لیزینگ دارایی‌ها به شمار می‌رود. 

۲.نئوبروکریج (سرمایه‌گذاری چنددارایی): حرکت به سمت نسل جدید کارگزاری‌های هوشمند با قابلیت مدیریت همزمان دارایی‌های بورسی، بدهی و ابزارهای نوین. 

۳.رمزارایی (زیرساخت قانون‌مند دیجیتال): بسترسازی برای توکنایز کردن دارایی‌ها و بهره‌گیری از فناوری‌های بلاک‌چین در انتشار و تضمین دارایی‌های دیجیتال تحت نظارت رگولاتوری. 

۴.اپراتور سلامت (پیوند مالی، بیمه و داده): اتصال پایگاه‌های داده‌ای صنعت سلامت و بیمه به زنجیره مالی برای خلق ارزش‌افزوده مشترک.

این چهارضلعی نشان می‌دهد که گروه مالی مهرگان در تلاش است تا مفهوم تضمین را از فرآیندهای کاغذی و دست‌وپاگیر اداری، به یک زیرساخت هوشمند و فین‌تکی تبدیل کند.

تثبیت فرآیند تا بلوغ زنجیره ارزش

بر اساس مدل عملیاتی ارائه‌شده در این مراسم رو نمایی، صندوق تضمین مهرگان-دی-شهر مسیر تکامل خود را در قالب یک نقشه راه مرحله‌ای و ریسک‌محور مبتنی بر قاعده «توسعه مقیاس پس از اثبات فرآیند و کیفیت پرتفوی» طی خواهد کرد:

گام نخست (اکنون - آمادگی نهادی):

تمرکز بر تثبیت ساختار حاکمیت شرکتی، دریافت مجوزهای نهایی فعالیت، راه‌اندازی سامانه‌های یکپارچه نرم‌افزاری و استقرار تیم‌های تخصصی ریسک و اعتبارسنجی.

گام دوم (پس از مجوز - عملیات کنترل‌شده): پذیرش گزینش‌شده پرونده‌های متقاضیان منتخب، اعمال سقف‌های محدود اعتباری و پایش و مانیتورینگ لحظه‌ای کیفیت تضامین به‌منظور بهینه‌سازی مدل‌های اعتبارسنجی.

گام سوم (مرحله بلوغ - توسعه مقیاس): تنوع‌بخشی همه‌جانبه به سبد محصولات تضمینی، ورود گسترده به بخش‌های صنعتی و دانش‌بنیان، و یکپارچگی کامل با اکوسیستم تأمین مالی و ابزارهای نوین بازار سرمایه.

تحول اقتصاد خانوار و بازتوزیع هوشمند رفاه

یکی از ابعاد برجسته این رویداد، بازتعریف نسبت ابزارهای مالی با معیشت عمومی است. بهبود پایدار وضعیت اقتصادی جامعه و افزایش رفاه همگانی، صرفاً با توزیع یارانه‌های نقدی محقق نمی‌شود؛ بلکه نیازمند ایجاد ابزارهای مولدی است که زنجیره تأمین، تولید و مصرف را به شکلی درون‌زا به گردش درآورند.

در ساختار فعلی، بازیگران اصلی اوراق بدهی، صندوق‌های سرمایه‌گذاری با درآمد ثابت هستند و عموم مردم و بنگاه‌های کوچک مشارکت مستقیمی در این فرآیندها ندارند. با ورود صندوق تضمین مهرگان-دی-شهر و توسعه ابزارهای اعتبار خرد و ضمانت‌های خرد و زنجیره‌ای، امکان اتصال مستقیم‌تر آحاد جامعه و کسب‌وکارهای نوپا به شبکه تأمین مالی فراهم می‌شود؛ امری که می‌تواند تحولی ملموس در قدرت خرید، اشتغال‌زایی و چرخش سرمایه‌های راکد ایجاد کند.

 آغاز عصر جدید ضمانت‌های اعتباری در ایران

ابتکار راهبردی غلامرضا رحیمی در تأسیس صندوق تضمین مهرگان-دی-شهر، الگویی پیشرو از ظرفیت‌سازی نهادی در بازار سرمایه ایران است. به همین منظور گروه مالی مهرگان با همراهی بیمه دی و گروه مالی شهر، نه‌تنها بستر جدیدی برای تنوع‌بخشی به منابع مالی و کاهش بار سنگین مطالبات بر دوش شبکه بانکی ایجاد کرده‌اند، بلکه زمینه‌ساز گذار اقتصاد کشور به سمت اکوسیستم مدرن، چندلایه و فین‌تک‌محور شده‌اند. با راه‌اندازی رسمی این صندوق، انتظار می‌رود سهم بنگاه‌های خصوصی از اوراق بدهی جهشی معنادار پیدا کرده و مسیر ورود سرمایه‌های نوآورانه به چرخه‌های تولیدی هموارتر گردد.