آیا اوباما واقعاً کنگره را برای توافق با ایران دور خواهد زد؟

 در حالی که مدت زمان زیادی تا پایان ضرب الاجل تعیین شده برای توافق نهایی هسته ای میان ایران و 1+5 باقی نمانده، یک روزنامه آمریکایی به تازگی از طرح دولت آمریکا برای دور زدن کنگره در موضوع ایران خبر داد. هرچند این مطلب طی روزهای اخیر با واکنش منفی شدید نمایندگان کنگره مواجه شد، اما کارشناسان امر بر این باورند که اتخاذ چنین سیاستی از سوی اوباما کار صحیحی است. 
به گزارش «تابناک»، نشریه فارن پالیسی در مطلبی به رویکرد کنگره آمریکا در قبال موضوع هسته ای ایران پرداخته و می نویسد در پی انتشار مطالبی درباره احتمال دور زده شدن کنگره از سوی دولت اوباما در تصویب توافق هسته ای با ایران، اینک انتقادها از اوباما به میان چهره های دموکرات کنگره نیز راه یافته است و دموکرات های کنگره اوباما را به واسطه چنین احتمالی مورد انتقاد قرار می دهند. 
فارن پالیسی در این مطلب به نقل از الیوت انجل، از دموکرات های سرشناس مجلس نمایندگان آمریکا می نویسد: «من با آنچه درباره اصرار دولت مبنی بر عدم نیاز به کنگره در روند مذاکرات با ایران گزارش می شود، مخالفم». استیو اسرائیل، از دیگر دموکرات های مجلس نمایندگان نیز می گوید: «در شرایطی که مذاکرات برای دستیابی به توافقی جهت جلوگیری از هسته ای شدن ایران ادامه دارد، نمی توان کنگره را دور زد».
به نوشته این نشریه، بحث اصلی در حال حاضر درباره عدم نیاز به کنگره برای تعلیق «موقت» تحریم های موجود علیه ایران است. با این حال، خود دولت اشاره می کند که کنگره در زمینه برداشتن کامل و نهایی تحریم های ایران – پس از اثبات پایبندی ایران به تعهداتش – حرف آخر را خواهد زد. 
بحث های جاری شکل گرفته در کنگره، در پی انتشار مقاله ای در نیویورک تایمز رخ می دهد که در آن آماده بود بر اساس مطالعات انجام شده از سوی وزارت خزانه داری آمریکا، باراک اوباما این اختیار را دارد که در صورت حصول توافق، «بخش وسیعی» از تحریم های موجود علیه ایران را به حال تعلیق دربیاورد. طی روزهای اخیر، تلاش وزارت خارجه آمریکا بر این بوده که به کنگره اطمینان دهد نقشش در مذاکرات نادیده گرفته نخواهد شد.
ماری هارف، سخنگوی وزارت خارجه آمریکا در این زمینه گفت: «راه های بسیاری وجود دارد که کنگره می تواند بر اساس آن ها در مذاکرات و مباحثات نقش ایفا کند. ما جلسات رایزنی متعدد و مکرری با کارشناسان و مذاکره کنندگان و همچنین جلسات استماع و تماس های تلفنی زیادی با اعضای کنگره داشته ایم». وی همچنین تأکید کرد که برای از میان برداشتن کامل تحریم ها، به کنگره نیاز است. 
با این حال، بسیاری از گروه های طرفدار منع اشاعه هسته ای، از رویکرد دولت آمریکا برای کنار گذاشتن اولیه کنگره استقابل کرده و آن را تنها راه قابل اعتنا برای تضمین یک توافق بلندمدت و قابل پذیرش برای همه طرف ها می دانند. 
کلسی داونپورت، مدیر انجمن کنترل تسلیحات در این زمینه می گوید: «اقدام کنگره در ابتدای حصول توافق، امری صحیح نیست. در توافق نهایی و زمانی که تعهد ایران به یک برنامه هسته ای صلح آمیز و محدود شده به اثبات رسید، کنگره به میدان آمده و تحریم ها را برخواهد داشت. اما در مراحل اولیه توافق، استفاده از فرمان رئیس جمهوری برای تعلیق تحریم ها سبب استفاده از ساز و کاری می شود که به واسطه تحریم ها به وجود آمده و انگیزه ای برای ادامه عمل ایران به تعهدات خود ایجاد می کند». 
اما مسئله دیگری که اکنون دولت آمریکا در همین زمینه با آن دست به گریبان است، این است که بسیاری از نمایندگان کنگره، تحت تأثیر منافع لابی های قدرتمند، چنین استدلال می کنند که اوباما تحریم ها را برخواهد داشت، اما نخواهد توانست جلوی دستیابی ایران به سلاح هسته ای را بگیرد. به همین دلیل، آن ها می خواهند حداکثر کنترل ممکن را بر مذاکرات اعمال کنند.
مطابق معمول، لابی صهیونیستی آمریکا (آیپک) سردمداری این جریان را بر عهده گرفته و با ارسال نامه های متعددی برای اعضای کنگره، بر نقش مهم این نهاد در موضوع مذاکرات هسته ای ایران تأکید کرده است. یکی از اعضای ارشد آیپک در این زمینه می گوید: «ما از مدت ها پیش از نقش قوی کنگره حمایت می کردیم». 
به هر حال، مجموعه این تحولات حاکی از آن است که در آستانه فرا رسیدن ضرب الاجل دستیابی ایران و 1+5 به توافق نهایی هسته ای، بار دیگر عناصر مخالف توافق هسته ای ایران در آمریکا فعال شده و فشارها بر دولت آمریکا و مذاکره کنندگان این کشور را افزایش داده اند. حال اینکه دولت آمریکا تا چه حد واقعاً بر موضع خود مبنی بر ضرورت دستیابی به توافق با ایران جدی باشد، موضوعی است که باید طی هفته های آتی به مشاهده آن نشست.