اثرات ماندگار جنگ خاورمیانه

بورس24 : در نخستین روز معاملات هفته و در آغاز نهمین هفته جنگ در خاورمیانه شاهد آرامش نسبی در بازارها هستیم. امروز قیمت نفت حدود 2 درصد رشد کرده و نوسان قیمت فلزات گرانبها و فلزات پایه محدود بوده است. در بورس های بزرگ نیز شرایط عادی است و اکثر تابلوها سبز هستند. قیمت هر اونس طلا و نقره به ترتیب در سطح 4700 دلار و 75.5 دلار قرار دارد و قیمت هر تن مس و روی در بورس لندن به ترتیب 13400 دلار و 3500 دلار است.

همچنان، اخبار تحولات خاورمیانه بیشترین تاثیر را بر بازارها دارد و از آنجا که عدم قطعیت ادامه پیدا کرده است بازارها آرام هستند. در واقع سرمایه گذاران نمی دانند چه مسیری را طی کنند و ترجیح داده اند منتظر بمانند. در کنار تحولات ژئوپلیتیک، گزارش های جدید از اقتصاد آمریکا، چین و اروپا بر رفتار سرمایه گذاران تاثیر خواهد گذاشت.

خاورمیانه

آتش بس در جنگ خاورمیانه ادامه پیدا کرده اما توافقی بر سر مدت تمدید آن وجود ندارد. برخی تحلیلگران و خبرگزاری ها به رد و بدل شدن پیام ها بین آمریکا و ایران اشاره کرده اند البته چنین چیزی رسما تاییر نشده است اما بعید نیست چنین باشد زیرا دو طرف می دانند که باید مسایل به هر شکل ممکن حل شود در غیراینصورت شرایط پیوسته بدتر خواهد شد.

برخی تحلیلگران درباره تاثیر رشد قیمت نفت بر اقتصاد جهان اغراق می کنند و این رشد را زمینه ساز شوک های بزرگ می دانند.

این هفته ماه آوریل پایان می یابد و طی دو ماه اخیر تنش در خاورمیانه بیشترین تاثیر را بر بازارها داشته است. بدون شک این تاثیرگذاری برای مدت طولانی ادامه پیدا خواهد کرد زیرا تحولاتی که در اثر جنگ در این منطقه رخ داده بزرگ بوده و اثرات آن ادامه پیدا می کند.

اکنون که بیش از دو ماه از شروع جنگ و تغییرات بزرگ در قیمت دارایی ها گذشته تحلیلگران به تدریج تاثیر جنگ بر قیمت دارایی ها و وضعیت اقتصاد جهان را توصیف می کنند. برای این توصیف به داده های زیاد نیاز است و این داده ها در حال تولید شدن است.

روزنامه فایننشال تایمز و چندین روزنامه دیگر به تاثیرات رشد قیمت نفت بر بازارهای مختلف اشاره کرده اند. تحلیلگران می گویند رشد قیمت ها نه تنها سبب افزایش قیمت کالاهای مختلف می شود بلکه از فعالیت های اقتصادی و مصرف می کاهد و سبب رکود خواهد شد.

البته این یک دیدگاه منفی است و باید به دیدگاه های مثبت هم توجه داشت. از دید برخی تحلیلگران اثراتی که اکنون از رشد قیمت نفت و اختلال ها در زنجیره های بین المللی تامین ایجاد شده به تدریج کمتر می شود. واقعیت این است که بازیگران اقتصادی یعنی شرکت ها، مصرف کنندگان و سرمایه گذاران باید با شرایط جدید سازگار شوند و این اتفاق خواهد افتاد. همواره در دهه های اخیر این طور بوده که بحران ها اثراتی داشته اند اما جهان با این اثرات سازگار شده و پس از مدتی شرایط به حالت عادی بازگشته است.

رشد قیمت نفت قطعا سبب رشد تورم می شود و از مصرف می کاهد اما همزمان شاهد حرکت سریع تر جهان به سمت انرژی های تجدیدپذیر و رشد مصرف در حوزه های جدید خواهیم بود. این یعنی رشد قیمت نفت و بنزین یک شوک همیشگی نیست و جهان با شوک های بسیار بزرگ تر از این هم روبه رو شده و از آن عبور کرده است.

پس از بحران

بحران کنونی برای مدتی دیگر ادامه می یابد و در نهایت توافق هایی بین طرف های درگیر حاصل خواهد شد. جنگ ها هر چقدر هم که طول بکشند در نهایت به صلح منتهی می شوند و در اثر آنها تحولاتی در بخش هایی از جهان رخ می دهد. جنگ خاورمیانه با آنکه بسیار مهم و تاثیر گذار است اما به اندازه بحران مالی سال 2008 یا همه گیری کرونا مهم نیست.

بهتر از برخی فرض ها را برای پس از جنگ کنونی در نظر بگیرم.

نخست این است که برای مدت طولانی قیمت نفت به رقم قبل از جنگ باز نخواهد گشت زیرا زیرساخت ها لطمه دیده و باید بازسازی شود.

دوم این که تورم در ماه های آینده بالا می رود و بانک های مرکزی مجبور هستند نرخ های بهره را بالا نگه دارند. این یک عامل منفی برای اقتصاد جهان و فعالیت های اقتصادی است.

اختلال در تولید و صادرات کود و دیگر مواد خام از خاورمیانه اثراتی بر قیمت محصولات کشاورزی خواهد داشت و باید برای رشد قیمت ها آماده بود.

اقتصادهای بزرگ از این جنگ درس های مهم آموخته اند و در حوزه های مختلف از جمله نحوه ایجاد امنیت انرژی تغییراتی اعمال خواهدند کرد تا کمتر آسیب پذیر باشند.

هم آمریکا و هم اروپا در جریان این جنگ آموختند که ممکن است در بحران ها تنها بمانند و باید روی پای خود بایستند. در آینده بودجه های نظامی افزایش خواهد یافت و تخصیص منابع متحول خواهد شد.

پس از جنگ کنونی قطعا ساختارهای تجاری جهان تغییر می کند و شرکت های حمل و نقل دریایی و بیمه ها دستورالعمل های جدید برای آینده تدوین خواهند کرد.