درباره افق بلندمدت و کوتاه مدت بازار نفت

بورس24 : سال جاری میلادی را به درستی می توان سال نفت نامید. جنگ خاورمیانه به رشد شدید قیمت نفت در جهان منجر شده و این وضعیت اثرات بزرگ و بلندمدت بر اقتصاد جهان، عملکرد شرکت ها، زندگی شهروندان و سیاست های پولی بانک های مرکزی داشته و خواهد داشت.

افق بازار نفت به عواملی نظیر وضعیت عرضه و تقاضا وابسته است. اختلال در عرضه نفت از خاورمیانه مهم ترین دلیل رشد قیمت هاست. به نظر می رسد وضعیت بی ثبات کنونی ادامه پیدا خواهد کرد و شاهد هستیم که برخی نهادهای سرمایه گذاری اخیرا پیش بینی خود از قیمت نفت در پایان سال جاری و در سال آینده را بالا برده اند. دلیل این اقدام واقعیت هایی است که در ادامه به آنها اشاره خواهد شد.

پنج عامل رشد بازار

این پرسش مطرح است که چرا برخی نهادهای سرمایه گذاری معتقدند قیمت نفت سال آینده میلادی بالا باقی خواهد ماند. در پاسخ می توان به پنج عامل اشاره کرد:

نخستین دلیل، خساراتی است که به زیرساخت های نفتی در منطقه خاورمیانه وارد شده است. اگر خسارات بزرگ و گسترده باشد حتی وقتی جنگ پایان می یابد دورانی طول خواهد کشید تا میزان تولید و صادرات از این منطقه به وضعیت قبل از بحران کنونی بازگردد. جبران خساراتی که از پیش به برخی تاسیسات و زیرساخت های انرژی در منطقه وارد شده به سال های زمان نیاز دارد.

دومین دلیل این است که اوپک از سال آینده میلادی انضباط در عرضه نفت را از سر خواهد گرفت. انتظار می رود سال آینده اعضاء اوپک نظارت دقیق تری بر صادرات نفت این سازمان اعمال کنند و احتمالا عرضه پایین آورده خواهد شد. عربستان و برخی اعضاء دیگر اوپک  باید مسیرهای جایگزین برای تنگه هرمز ایجاد کنند و این به سرمایه گذاری عظیم نیاز دارد.

سومین دلیل، نگرانی درباره امنیت عرضه نفت در جهان است. تحولات امنیتی در خاورمیانه، دریای سیاه و باب المندب سبب نگرانی درباره امنیت و ایمنی عبور و مرور نفتکش ها شده است. این نگرانی باقی خواهد ماند و سبب رشد قیمت ها می شود. در واقع احتمال اختلال به رشد بازار منجر می شود.

چهارمین دلیل، احتمال تداوم اختلال های طولانی در عرضه از تنگه هرمز و باب المندب است. تحلیلگران بانک گلدمن ساکس رقم پیش بینی قیمت نفت برنت در پایان سال جاری را از 90 دلار به 105 دلار بالا برده اند و معتقدند متوسط قیمت ها سال آینده میلادی 88 دلار است. در گزارش قبلی این رقم 80 دلار پیش بینی شده بود. برخی معتقد بودند جنگ خاورمیانه زود پایان می یابد وشرایط عادی می شود اما چنین نشده است. بانک ای ان زد ANZ نیز اخیرا پیش بینی خود از قیمت نفت در پایان سال جاری میلادی را با 10 درصد افزایش به 105 دلار رساند. بانک یو بی اس انتظار دارد قیمت نفت در پایان سال جاری 110 دلار باشد.

پنجمین دلیل این است که لازم است ذخیره کاهش یافته در سال جاری، بالا برده شود. در ماه های اخیر صدها میلیون بشکه نفت از ذخایر استراتژیک اقتصادهای بزرگ کاسته شده و این کاهش باید جبران شود. ماه ها طول خواهد کشید تا این برنامه اجرا شود. و نیز احتمالا برخی کشورها تلاش می کنند ذخیره نفت خود را بالاتر از قبل ببرند زیرا درباره امنیت انرژی تردیدهایی بوجود آمده است. تحولات خاورمیانه و باب المندب سبب نگرانی عمیق مصرف کنندگان وابسته به نفت خاورمیانه شده است.

موانع رشد قیمت ها

اما برخی واقعیت های دیگر هم درباره بازار نفت وجود دارد. برای مثال کاهش نرخ رشد اقتصاد جهان در سال جاری رشد تقاضای جهانی برای نفت را کم کرده و شاید سال آینده میزان مصرف روزانه نفت خام در جهان کمتر از سال جاری باشد.

در ماه های اخیر در برخی اقتصادهای بزرگ نرخ های بهره بالا برده شده است. در آمریکا، انگلستان، منطقه یورو شاهد این اقدام بوده ایم و بسیار محتمل است که بانک های مرکزی بارها این اقدام را انجام دهند زیرا قیمت نفت نسبت به ابتدای سال جاری بیش از دو برابر است و اثرات تورمی آن بسیار بزرگ خواهد بود.

تلاش ها برای ایجاد رفیت تولید برق از منابع تجدیدپذیر بیشتر شده است. این یعنی رشد تقاضای جهانی برای نفت کند می شود و شاید رشد تقاضا متوقف شود. کشورها اکنون به این موضوع فکر می کنند که باید میزان وابستگی خود به نفت آنهم نفت خاورمیانه کم کنند.

افق بازار

افق کوتاه مدت بازار نفت به تحولات در خاورمیانه وابسته است. در بلندمدت برنامه های اقتصادهای بزرگ در حوزه تامین انرژی مورد نیاز خود بر بازار بیشترین تاثیر را دارد. اگر تنش در خاورمیانه ادامه یابد و خسارات بزرگ به زیرساخت ها وارد شود آنگاه قیمت نفت برای مدت طولانی تر بالا خواهد ماند.