وزیر پیشنهادی صمت یکی از اهداف کمی خود در برنامه پیشنهادی را شش برابر کردن تولید لوازم خانگی عنوان کرده است. اما آیا اساسا در تولید یک محصول تنها کمیت مد نظر است؟ برای این وعده، برنامه عملیاتی دیده شده یا فقط می توان آن را یک مانور تبلیغاتی دانست؟ افزایش تولید به این میزان چه الزاماتی دارد؟ در این گزارش سعی شده به سوالات فوق پاسخ داده شود...
بورس24 : وزیر پیشنهادی صمت یکی از اهداف کمی خود در برنامه پیشنهادی را شش برابر کردن تولید لوازم خانگی عنوان کرده است. اما آیا اساسا در تولید یک محصول تنها کمیت مد نظر است؟ برای این وعده، برنامه عملیاتی دیده شده یا فقط می توان آن را یک مانور تبلیغاتی دانست؟ افزایش تولید به این میزان چه الزاماتی دارد؟
در این گزارش سعی شده به سوالات فوق پاسخ داده شود.
به گزارش تصلا، لیست وزرای پیشنهادی ابراهیم رئیسی، رئیس دولت سیزدهم، در حال بررسی در مجلس است. همان طور که انتظار میرفت در لیست ۱۹ وزیر پیشنهادی چهره های آشنا و جوان با میانگین سنی ۵۰ ساله به چشم می خورد.
رضا فاطمی امین، وزیر پیشنهادی صمت نیز در نوبت بررسی صلاحیت در مجلس است و طی روزهای آینده مشخص میشود آیا او به ساختمان سمیه میرود یا گزینه دیگری باید جایگزین شود.
وزیر پیشنهادی صمت یکی از اهداف کمی خود در برنامه پیشنهادی را شش برابر کردن تولید لوازم خانگی عنوان کرده است. اما آیا اساسا در تولید یک محصول تنها کمیت مد نظر است؟ برای این وعده، برنامه عملیاتی دیده شده یا فقط می توان آن را یک مانور تبلیغاتی دانست؟ افزایش تولید به این میزان چه الزاماتی دارد؟ در این گزارش سعی شده به سوالات فوق پاسخ داده شود.
بررسی از نگاه تولید کنندگان
او در برنامه پیشنهادی وزارت صنعت، معدن و تجارت آورده که ۴۰ درصد از ظرفیت صنایع لوازم خانگی خالی و برنامه او ۶ برابر کردن تولید است.
البته در برنامه پیشنهادی او نیامده که به طور مشخص قرار است چه کالایی به چه میزانی تولید شود؛ اما وزیر پیشنهادی صمت، در ادامه در بخش تنظیم بازار اشاره کرده که اهداف کمی او با اجرای طرح های ویژه تولید پیگیری خواهد شد.
در این خصوص نظر دو تولید کننده را جویا شدیم؛ عباس ابهری، قائم مقام مدیرعامل شرکت صنایع الکتریکی ناسیونال ایران، در بررسی ادعای وزیر پیشنهادی صمت، به «تصلا» میگوید: «ما به کمیت های بی هدف برای مانور تبلیغاتی عادت کرده ایم.»
وی با طرح این سوال که مگر نیاز داخل چقدر است، ادامه می دهد: «این سخن کاملا غیر کارشناسی است؛ اگر تولید کنندگان در دو سال گذشته توانستهاند نیاز داخل را تامین کنند، چه نیازی به شش برابر کردن تولید است؟! آن هم زمانی که هنوز فرصت صادراتی ایجاد نشده است.»
افزایش تولید نیاز به برنامه عملیاتی دارد
حسین فتاحی، مدیر عامل شرکت امرسان، نیز با بیان اینکه افزایش تولید نیاز به یکسری منابع دارد، به «تصلا» میگوید: زمین، ساختمان، ماشینآلات و تجهیزات و از اینها مهمتر نیروی انسانی و دانش از جمله منابع مورد نیاز هستند. منابع مالی نیز این عناصر را به هم پیوند می دهد. اخیرا نیز گردش اطلاعات مهمترین مساله یک سازمان محسوب می شود. بنابراین اگر قرار باشد تولیدی صورت گیرد و افزایش ظرفیت هم بدهیم، به این منابع نیاز داریم.
به گفته وی، در کشور ما حدود دو سوم تولیدات لوازم خانگی که در داخل مصرف میشوند، توسط تولیدکنندگان داخلی به بازار عرضه میشوند؛ یکسوم باقی مانده است که اگر قرار بر افزایش تولید باشد، این بخش هم پوشش داده میشود.
ولی، باید در نظر داشته باشیم که یکسری از سلایق مشتریان روی برندهای خارجی است، منهای قاچاق که الان ۳۰ درصد بازار را تغدیه میکند که آن هم به این دلیل که مشتری برای این نوع کالاها وجود دارد. بنابراین ۳۰ درصد از افرادی که در داخل بازار هستند به برندهای خارجی گرایش دارند.
فتاحی ادامه میدهد: با در نظر گرفتن این مطالب، وقتی ما به دنبال ۶ برابر کردن تولید هستیم، نیاز به بازار داریم و با توجه به توان ضعیف مصرفکنندگان، برای محصولاتی که بعدا تولید میشود و به بازار اضافه خواهد شد، مصرفی وجود ندارد و بنابراین حتما باید نگاه صادراتی وجود داشته باشد.
مدیر عامل شرکت امرسان با اشاره به اینکه اگر تولید صادرات محور را در نظر داشته باشیم؛ باید ببنیم کشورهای هدف مان کدام کشورها هستند و چه رقبایی وجود دارد که ما باید دوشادوش آنها حرکت کنیم، اضافه می کند: بنابراین، باز هم می طلبد منابعی که برای تولید اختصاص می دهیم منابع جدیتری باشند که در اینجا بیشتر دانش و فناوری روز مطرح می شود.
همچنین، ترفندها، لجستیک و جابهجایی پول صادراتی مطرح میشوند که متاسفانه ما در این بخشها بسیار ضعیف هستیم، و صادر کنندگان برای جابهجایی منابع مالی خودشان سرگردانند.
همچنین در بخش لجستیک مشکل داریم که اکثر دولتها اجازه ورود ترانزیت ایران را به کشورشان نمی دهند و مجبوریم کالاهایمان را در مرزها جا به جا کنیم.
فتاحی تاکید می کند: بنابراین، اگر یک مقدار کارشناسانه تر به افزایش تولید نگاه کنیم، باید گفت اولا زیرساختها آماده نیستند و آمادهسازی آن زمان بر است. دوما اگر زیرساخت ها فراهم شوند حتما بازار ما باید جهانی شود.
اگر افزایش تولید مطرح شده، یک چشم انداز است، باید یک برنامه ۱۰ ساله برای آن بچینیم و در این مدت زیرساختها را آماده کنیم ولی اگر تنها یک شعار است باید دید چقدر زمان می برد که مشخص شود جنبه عملیاتی ندارد.
این تولید کننده در پایان اظهار می کند: برای ۶ برابر کردن تولید لوازم خانگی، ما نیازمند سرمایهگذاریهای خارجی، تکنولوژی و بازار خارجی هستیم، و بنابراین امیدوارم صرفا شعار نباشد و برنامه عملیاتی هم برای آن در نظر گرفته شده باشد.
نگاهی آماری به وضعیت تولید
نگاهی به آمارها نشان میدهد که تولید لوازم خانگی در بهار امسال صعودی بوده است. در این فصل، یک میلیون و ۴۸ هزار دستگاه انواع لوازم خانگی تولید شد که حکایت از رشد ۲۹.۴ درصدی نسبت به مدت مشابه پارسال دارد. بر اساس آمار وزارت صمت، طی سه ماه اول امسال تولید انواع لوازم خانگی با ۲۹.۴ درصد افزایش نسبت به مدت مشابه سال قبل به بیش از یک میلیون و ۴۸ هزار دستگاه رسیده است.
همچنین داده های منتشر شده از رشد ۲۹٫۱ درصدی تولید یخچال و فریزر حکایت دارد که بر همین اساس طی بهار سال جاری ۴۸۳ هزار دستگاه یخچال و فریزر توسط تولیدکنندگان داخلی تولید شده است، این در حالیست که در بهار سال گذشته ۳۷۴ هزار دستگاه از این محصول تولید شده بود.
در ۳ ماه اول امسال ۲۹۷ هزار دستگاه ماشین لباسشویی در کشور تولید شده است. این در حالیست که در مدت مشابه سال قبل ۲۱۲ هزار دستگاه تولید شده بود. بنابراین تولید ماشین لباسشویی در ۳ ماه نخست امسال نسبت به مدت مشابه سال قبل رشد ۴۰ درصدی یافته است.
در ۳ ماه امسال ۲۶۹ هزار دستگاه انواع تلویزیون توسط تولیدکنندگان داخلی تولید شده است که در مدت مشابه پارسال ۲۲۴ هزار دستگاه تولید شده بود.
بدین ترتیب تولید انواع تلویزیون در ۳ ماه امسال نسبت به مدت مشابه سال قبل رشد ۱۹.۹ درصدی داشته است.
با این حساب اگر قرار باشد تولید لوازم خانگی بزرگ طبق ادعای وزیر پیشنهادی ۶ برابر شود، به این معناست که برای مثال در تولید یخچال و فریزر با احتساب میزان تولید در بهار سال گذشته، قرار است تولید دو میلیون و ۲۴۴هزار دستگاه در دستور کار قرار گیرد.
با این حال، در شرایطی که تا کنون تولید داخل به صورت انبوه شکل گرفته که به گفته محمدحسین اسلامیان، نایب رئیس اتحادیه فروشندگان لوازم خانگی، تقاضایی برای آن وجود ندارد. بنابراین، برای افزایش تولید به این میزان، باید فکری به حال قدرت خرید از دست رفته مردم شود که امروز مثلا برای خرید یک یخچال ساید بای ساید ۷۰ میلیونی ناچارند به مدت ۲۷ ماه کل دستمزد حداقلی خود را پسانداز کنند.
افزون بر این، این افزایش تولید به رقابتیشدن قیمت در بازار که برای جذب مشتریان لحاظ میشود، منجر نشده است. اگر قیمت رقابتی را به معنای ارائه قیمت پایینتر برای محصولات، از قیمتی که توسط رقبا مطرح میشود، تعریف کنیم، مشاهدات میدانی نشان میدهد که افزایش قیمت لوازم خانگی در چند نوبت طی یک سال نیز سبب شده تا امروز مشتری در بازار نباشد.
اکبر پازوکی، رئیس اتحادیه فروشندگان لوازم خانگی تهران، منکر این افزایش قیمت نمیشود اما این گرانی را از سوی واحدهای صنفی فروشنده نمی داند.
موضوعی که کسبه بازار نیز به آن اشاره میکنند و میگویند برخی شرکتهای تولیدکننده که این روزها اسم آنها را زیاد میشنویم از فرصت به وجود آمده در بازار سوءاستفاده کرده و به صورت سلیقهای قیمتها را افزایش می دهند؛
به گونهای که بنا به گفته خود مقامات صنفی، یخچالی که در سال ۹۶ به قیمت یک و نیم میلیون تومان در بازار به فروش میرسید، الان به قیمت ۳۰ میلیون تومان رسیده است، یا گرانی تولید داخل به جایی رسیده که به طور مثال یک ماشین لباسشویی ۹ کیلویی برخی برندهای داخلی ۱۲ میلیون است؛ در حالی که مشابه آن از برند کره ای در کف بازار به همین قیمت بوده که در نتیجه خریداران ترجیح میدهند مدل کره ای را بخرند.
بنابراین، برای جذب مشتریان به کالاهای تولیدشده در بازار ایران علاوه بر اینکه باید به مزیت رقابتی توجه شود، باید به وضعیت قاچاق که گفته میشود امروز یکسوم بازار در اختیار قاچاقچیان است که کالاهایشان ارزان تر از نمونه داخلی نیز هست و مشتریان خودشان را دارند، رسیدگی شود.
اهدافی که خاک می خورند
فاطمی امین، وزیر پیشنهادی صمت، همچنین در بخشی از برنامه خود از طراحی ۳۶ پروژه برای ایجاد تحول بنیادین در بخش صنعت، معدن و تجارت خبر داده است که در پروژه هماهنگی بنگاه های لوازم خانگی مقرر شده تا «در وهلهی اول با ایجاد هماهنگی بین بنگاههای لوازم خانگی، نقش و وظایف متقابل دولت و بخش خصوصی در حوزهی مورد نظر، تبیین شده و تقسیم کار مشخصی در این خصوص صورت بگیرد تا دولت بتواند با پرهیز از تصدی گری، به نقش هدایت، حمایت و نظارت خود به نحو مطلوب بپردازد و بخش خصوصی نیز نقش و وظایف خود را در این راستا ایفا کند.»
هر چند دوری گزیدن دولت از تصدیگری در بازارهای مختلف و پرداختن آنها به امر نظارت و واگذاری امور به بخش خصوصی برای ایجاد رقابت و افزایش بهرهوری، از جمله اظهاراتی هستند که طرفداران پروپاقرصی دارند اما تجربه نشان داده که عمدتا این بیانات نیز در ابتدای روی کار آمدن دولت مردان مطرح میشوند اما در ادامه تنها روی کاغذ باقی می مانند و در کشوی میز آنها خاک خواهند خورد.
در حال حاضر هم برخی بازیگران بازار نگرانی خود را از تردد دولتمردان به بهانه بازدید و دیدار از خطوط تولید برخی شرکت های تولیدکننده ابراز میکنند و معتقدند اگر وضع به همین منوال پیش برود، صنعت لوازم خانگی هم به سرنوشت صنعت خودرو دچار خواهد شد.
نمونه آن را نیز می توان اخیرا در خبری که از سوی رزم حسینی، وزیر فعلی صنعت، مبنی بر برگزاری جشن خودکفایی تولید لوازم خانگی اعلام شد، مشاهده کرد که عدهای آن را یک شوی تبلیغاتی می دانند و معتقدند زمانی می توان از جشن خودکفایی صحبت به میان آورد که علم و دانش ما در بخش تولید محصولات به سطح دانش تولیدکنندگان برندهای معتبر خارجی برسد و توان رقابت در بازارهای جهانی به دست آید.
اما این در حالیست که اخیرا، مشاهدات از سطح بازار نشان میدهد که برای مثال هنوز قطعاتی مانند موتور جاروبرقی در ایران تولید نمیشود و ردپای چینیها را در محصولات یکسان لوازم خانگی با برندهای مختلف میتوان دید.
البته، این دیدگاه که صنعت لوازم خانگی در مسیر صنعت خودرو قرار گرفته است، مخالفانی نیز دارد و آنها به چندین بنگاه فعال در این صنعت اشاره میکنند و معتقدند: «قطعا حرکت به سمت پروپاگاندیسم صنعت لوازم خانگی را از بین می برد، چراکه تقاضا یا ایدهآل کاذب را در ذهن مخاطب ایجاد می کند.
اینکه صنعت در حال خودکفا شدن است، یک شعار پوپولیستی است که هم به تولیدکننده آسیب می زند، هم به فروشنده و مصرف کننده.»
اولویت برخورد با انحصار در صنعت لوازم خانگی
علاوه بر ضرورت توجه به موارد گفته شده، توجه به کیفیت و نوآوری در محصولات موضوع مهمی است که ناگفته نماند می توان از انحصار ایجاد شده در بازار بهعنوان سدی در مقابل این دو عنصر مهم نام برد.
نکته ای که می توان از گفته صاحبان فن به آن رسید این است که کیفیت نباید فدای کمیت یا شکل ظاهر یک محصول شود. قیمت تمام شده، کیفیت و استفاده از فناوریهای روز دنیا از جمله سه اصل مهم در تولید شمرده می شوند که اگر قرار بر افزایش تولید کالای ساخت داخل باشد باید از مواد اولیه با کیفیت و ماشینآلات پیشرفته در تولید آنها استفاده کرد.
اما به گواه خود بازیگران بازار لوازم خانگی، امروز به دلیل کمبود قطعات تولید برخی کالاها متوقف شده یا همانطور که در بالا اشاره شد کالاهایی مشابه وارد بازار می شوند که با وجود اینکه نام ایرانی را یدک می کشند اما در کالبد خود قطعات بیکیفیت چینی جای داده اند.
با محدودیت های ناشی از اعمال تحریم ها نیز مسیر انتقال دانش فنی به کشور مسدود شد که برای اینکه تنها بر شمار محصولات اما فاقد هر گونه نوآوری، تکنولوژی بالا و غیره، افزوده نشود، باید بستر لازم برای سرمایه گذاری شرکت های خارجی در کشور فراهم شود که لازمه آن برقراری روابط دوستانه با دیگر کشورها و مبارزه با انحصار ایجاد شده در نتیجه خلا حضور برندهای خارجی در بازار ایران است.
نظرات :
شما می توانید اولین نفری باشید که برای این مطلب نظر می دهید.