دکتر ولی نادی قمی خبره بازارهای مالی، بر لزوم همگامی با تحولات جهانی و تمرکز بر فناوریهای نوظهور مانند هوش مصنوعی تأکید میکند تا بورس ایران از آیینه صرف تورم به موتور محرک توسعه صنعتی تبدیل شود.
دکتر ولی نادی قمی
تحقق توافقهای موقت و تاکتیکی میان ایران و ایالات متحده، در کوتاهمدت شوکهای روانی مثبتی به بازار سرمایه ایران وارد میکند.
کاهش ریسکهای سیاسی ، بهبود نسبی دسترسی به کانالهای مالی و کاهش نرخ ارز، ریسک سیستماتیک بازار سهام را کاهش میدهد؛ اما تجربه سالهای گذشته نشان میدهد که رونق پایدار بورس صرفا با کاهش تنشهای سیاسی حاصل نمیشود و در گرو حل ابرچالشهای ساختاری اقتصاد و همگامی با تحولات نوین اقتصاد جهانی است.
اولین و ملموسترین مانع پیش روی رشد پایدار صنایع بورسی که با خسارات جنگهای اخیر تشدید شده است،کاهش مستمر سرمایهگذاری ها ( بخش خصوصی و دولتی ) و ناترازی انرژی است. قطعی برق در تابستان و گاز در زمستان که با توجه به خسارات جنگهای اخیر به کل سال تعمیم پیدا میکند، خطوط تولید بسیاری از شرکتها منجمله شرکتهای بزرگ معدنی، پتروشیمی و سیمانی را به تعطیلی میکشاند و سودآوری آنها را کاهش میدهد. توافق موقت شاید جریان فروش نفت و محصولات شرکتها را تسهیل کند، اما تا زمانی که سرمایهگذاری کلان برای رفع خسارات جنگی و به تبع آن این ناترازیها صورت نگیرد، ظرفیت تولید شرکتها محدود خواهد ماند. این مسئله در کنار عدم سرمایهگذاری در تکنولوژیهای جدید ، فرسودگی تجهیزات تولیدی و ناترازیهای ساختاری اقتصاد مانند کسری بودجه مزمن دولت و نرخ بالای تورم، بازار سرمایه را به صحنه ای برای بازتاب انتظارات تورمی تبدیل میکند.
از سوی دیگر، بازار سرمایه با فاصله انتظارات بیننسلی مواجه است. نسل جدید سرمایهگذاران به ویژه نسل Z انتظارات متفاوتی نسبت به نسلهای پیشین دارند. شفافیت بیشتر، دسترسی سریع به اطلاعات،داراییهای دیجیتال و فناوریهای نوظهور نظیر فناوریهای مربوط به هوش مصنوعی ( AI)برای این نسل جذابیت بیشتری نسبت به صنایع سنتی دارد. این تحول در الگوهای سرمایهگذاری ، ضرورت بازنگری در سیاستهای توسعه صنعتی کشور بهویژه در حوزه زنجیره ارزش صنایع هوش مصنوعی را بیش از پیش آشکار میسازد. با این حال، بورس ایران همچنان تحت سیطره صنایع کالا-محور (کامودیتی) است، در حالی که لبه دانش جهان تغییر کرده است.
در سطح جهان نیز موتور محرک بازارهای سرمایه در حال تغییر است.بورس های پیشرو جهان دیگر صرفا به صنایع کامودیتی محور یا با تولید سنتی متکی نیستند بلکه بخش مهمی از ارزش آفرینی در اقتصاد، به عهده فناوریهای پیشرفته و زنجیره صنایع مرتبط با هوش مصنوعی است.برای درک این تحول، کافی است نگاهی به بورس آمریکا بیندازیم، بیش از دو قرن زمان لازم بود تا نخستین شرکت امریکایی ( شرکت اپل )در سال ۲۰۱۸ به ارزش بازار ( مارکت کپ ) ۱۰۰۰ میلیارد دلار دست یابد. اما امروز به لطف توسعه شتابان فناوریهای هوش مصنوعی، ارزشگذاریها دگرگون شده است.
شرکتهای فعال در زنجیره تأمین هوش مصنوعی، از غولهای تراشهسازی تا توسعهدهندگان نرمافزار، رشد فوقالعادهای را تجربه کردهاند؛ به طوری که اکنون شرکتهای نوپا در حوزه هوش مصنوعی ( از تولیدکنندگان تراشه تا توسعه دهندگان نرم افزار و زیرساختهای پردازشی)، با ارزش بازاری در حدود ۱۰۰۰ میلیارد دلار آماده عرضه اولیه (IPO) در بازار سهام آمریکا میشوند. این یعنی موتور محرک بورسهای پیشرو جهان، فناوری و آیندهنگری است، نه فروش منابع خام.
برای این که بازار سرمایه ایران که ارزش آن در حال حاضر کمتر از 100 میلیارد دلار است ( در حد و حدود صندوق های سهام سایز متوسط دنیا ) از چرخه تکرار شونده رونق و رکود خارج شده و به شکوفایی واقعی برسد، باید فراتر از توافقهای موقت حرکت کرد و به سمت «اقتصاد دیجیتال» و سرمایهگذاری روی هوش مصنوعی تمرکز داشت.توافق موقت، یک «تنفسگاه» اقتصادی است؛ اما رونق بورس ایران زمانی رخ میدهد که ارزش این بازار به جای حرکت منطبق با نقدینگی اقتصاد(آیینه تورم)، بر اساس پیشرانهای فناوری و توسعه صنعتی تعیین شود.
خبره بازارهای مالی
نظرات :
شما می توانید اولین نفری باشید که برای این مطلب نظر می دهید.