چرا ایران‌خودرو بر هیبریدی‌ها شرط‌بندی کرده است؟ تحلیل مسیر کاهش مصرف سوخت در عصر خصوصی‌سازی

بورس24 : به بهانه برگزاری نمایشگاه بین اللملی خودروی تهران مروری بر برنامه ایران‌خودرو برای کاهش مصرف سوخت نشان می‌دهد که این شرکت مسیر تازه‌ای را در پیش گرفته است. صنعت خودرو ایران با چالش‌های عمیقی مانند ناترازی انرژی، آلودگی هوای کلان‌شهرها، فرسودگی ناوگان و مصرف بالای بنزین روبه‌روست.

در این میان، ایران‌خودرو با تکیه بر مدیریت بخش خصوصی و سرمایه‌گذاری فناورانه، تولید خودروهای هیبریدی را راهکاری عملی برای کاهش مصرف سوخت و عبور از بحران انرژی کشور می‌داند.

استراتژی مدیریت بخش خصوصی

برنامه کاهش مصرف سوخت محصولات ایران‌خودرو از سال گذشته و پس از خصوصی‌سازی این شرکت آغاز شده است. مدیران ایران‌خودرو با تاکید بر اینکه سقف توان ارتقای موتورهای احتراق داخلی در دنیا تقریبا به انتها رسیده، معتقدند برای جهش واقعی در کاهش مصرف سوخت باید به سمت تولید خودروهای هیبریدی رفت.

مدیریت جدید بخش خصوصی، برخلاف رویکرد پیشین که عمدتا با شرکت‌های کمتر شناخته‌شده‌ای مانند هایما همکاری داشت، استراتژی همکاری با برندهای معتبر جهانی را در پیش گرفته است. در این چارچوب، مشارکت‌هایی با شرکت‌هایی مانند هاوال و هونگچی شکل گرفته است. این انتخاب آگاهانه به سمت شرکای پیشرویی است که محصولاتی مانند هاوال و هونگچی را با کیفیت و فناوری مدرن تولید می‌کنند که تولید خودرو هیبریدی در این همکاری‌ها در اولویت قرار گرفته است.

در شرایط کسب‌وکار فعلی و محدودیت‌های بین‌المللی، چاره‌ای جز همکاری با شرکای چینی وجود ندارد، اما مهم این است که ایران‌خودرو شرکای پیشرو و معتبر را انتخاب کرده است. در همین راستا، محصول شوال ۲ (برگرفته از برند هاوال) با داخلی‌سازی بالا در خط تولید ایران‌خودرو قرار گرفته است.

توسعه محصولات داخلی و پلتفرم هیبریدی eRUN

در کنار همکاری با شرکای چینی، ایران‌خودرو توسعه محصولات داخلی را نیز در دستور کار قرار داده است. این شرکت از پلتفرم هیبریدی نوین خود با نام eRUN رونمایی کرده که یک پلتفرم نیمه‌برقی مبتنی بر استاندارد آلایندگی یورو ۶ است. این پلتفرم با هدف بهبود بهره‌وری و کاهش آلایندگی محصولات تولید داخلی ساخته شده و نخستین کاربران آن، تارا و ری‌رای هیبریدی هستند که پس از گذراندن آزمون‌ها و تایید عملکرد، در دسترس مشتریان قرار خواهند گرفت. به تازگی تارای مجهز به پلتفرم هیبریدی با پلاک گذر موقت رویت شده که نشان می‌دهد در مراحل پایانی دریافت مجوزهای تولید انبوه است.

مشخصات فنی پلتفرم eRUN

ایران‌خودرو با ترکیب نسل جدید پیشرانه TU5، گیربکس DHT و پیشرانه برقی، پلتفرم هیبریدی eRUN را توسعه داده است. این خودروساز ایرانی با تغییر سیکل اتو TU5 به چرخه اتکینسون توانسته هماهنگی لازم میان پیشرانه بنزینی و برقی را به وجود آورد.

پیشرانه هیبریدی eRUN شامل موتور ۱۵۸۷ سی‌سی و یک موتور الکتریکی می‌شود که با گیربکس DHT و باتری ۱.۸ کیلووات‌ساعتی هماهنگ شده است. موتور بنزینی می‌تواند ۱۰۸ اسب بخار قدرت و ۱۳۵ نیوتن‌متر گشتاور تولید کند، در حالی که خروجی موتور الکتریکی به ۱۵۵ اسب بخار و ۲۵۰ نیوتن‌متر می‌رسد. ژنراتور نیز توانایی تبدیل انرژی مکانیکی موتور بنزینی به برق و بازیافت انرژی از طریق ترمزها را تا ۱۳۶ اسب بخار و ۱۵۰ نیوتن‌متر گشتاور مقاومتی ارایه می‌دهد.

عملکرد تارا هیبریدی

پیشرانه هیبریدی ایران‌خودرو تاکنون در سدان تارا به کار رفته و عملکرد مناسبی از خود نشان داده است. به لطف استفاده از قوای کمکی برقی و تغییر سیکل موتور به چرخه اتکینسون، تارا توانسته به شتاب‌گیری بهتری دست یابد و تنها به ۷.۸ ثانیه زمان برای شتاب‌گیری صفر تا ۱۰۰ احتیاج دارد.

مهم‌ترین مزیت سیستم‌های هیبریدی، کاهش چشمگیر مصرف سوخت است. تارا با تجهیز به پیشرانه هیبریدی، برای پیمایش ۱۰۰ کیلومتر مسافت حدود ۴.۸ لیتر سوخت مصرف می‌کند، در مقابل مصرف سوخت ترکیبی تارای بنزینی ۷.۶ لیتر است. این اختلاف نه‌تنها بهره‌وری مصرف سوخت را به‌واسطه پیشرانه نیمه‌برقی مورد تاکید قرار می‌دهد، بلکه سهم بسزایی در کاهش آلایندگی، به‌ویژه در شهرهای شلوغ و پرترافیک خواهد داشت. پلتفرم هیبریدی تارا سال گذشته رونمایی شد و امسال نیز همزمان با نزدیک شدن به تولید، در نمایشگاه خودرو تهران به نمایش درآمده است.

منطق اولویت‌بندی هیبریدی

تجربه کشور ترکیه نشان می‌دهد که افزایش سهم خودروهای هیبریدی تاثیر مستقیمی بر کاهش مصرف بنزین داشته است. بر اساس داده‌های سال ۲۰۲۴، سهم خودروهای هیبریدی از کل فروش خودروهای سواری در ترکیه به ۱۸.۸ درصد رسیده است. مطالعات انجام‌شده نشان می‌دهد که مدل هیبریدی تویوتا کرولا با مصرف ۴.۷ لیتر در ۱۰۰ کیلومتر، در مقایسه با مدل بنزینی با مصرف ۷ لیتر، حدود ۳۳ درصد صرفه‌جویی در مصرف سوخت ایجاد می‌کند.

در ایران، سهم خودروهای هیبریدی و برقی ناچیز است و اکثریت قاطع ناوگان خودرویی را خودروهای بنزینی تشکیل می‌دهند که همین امر موجب مصرف بالای بنزین شده است. بر همین اساس، ایران‌خودرو تولید هیبریدی را در اولویت قرار داده است.

حمید کشاورز، نماینده صاحبان اکثریت سهام ایران‌خودرو تصریح کرده که خودروهای تمام‌برقی در شرایط فعلی و با توجه به ساختار انرژی کشور توجیه اقتصادی ندارند و اولویت این شرکت توسعه محصولات هیبرید است. توسعه گیربکس‌های پیشرفته DHT و خودروهای هیبریدی HEV و PHEV در دستور کار ایران‌خودرو قرار گرفته است. تولید خودرو برقی نیز به دلیل نبود زیرساخت مناسب شارژ در سطح کشور فعلا در دستور کار قرار ندارد.

ایران‌خودرو در دوره مدیریت بخش خصوصی، برنامه جامعی برای کاهش مصرف سوخت تدوین و اجرا می‌کند.

اولویت‌بندی تولید خودروهای هیبریدی نسبت به برقی با توجه به شرایط زیرساختی و انرژی کشور و همکاری با شرکای چینی معتبر مانند هاوال و هونگچی با شرط داخلی‌سازی بالا برای نوسازی سبد محصولات که محصولات مشترک با این دو خودروساز در دو نوع بنزینی و هیبریدی توسعه خواهند یافت، توسعه پلتفرم بومی هیبریدی eRUN و تجهیز برخی محصولات خود به این پلتفرم مانند تارا و ری‌را و تولید دیگر محصولات کم‌مصرف و پرتیراژ از جمله برنامه این شرکت است. این رویکرد ترکیبی، ضمن بهره‌گیری از فناوری روز جهانی، مسیر کاهش مصرف سوخت و آلایندگی را با تکیه بر توان داخلی هموار می‌کند.