گره‌گشایی از ناترازی برق با ابزارهای نوین مالی

بورس24 : آیین آغاز پذیره‌نویسی بزرگ‌ترین صندوق پروژه خورشیدی کشور با نماد «نور» در سازمان بورس و اوراق بهادار برگزار شد. این نشست تخصصی با حضور عباس علی‌آبادی وزیر نیرو، حجت‌الله صیدی رئیس سازمان بورس، محسن طرزطلب معاون وزیر نیرو و رئیس ساتبا، علی‌اکبر ایرانشاهی رئیس مرکز نظارت بر صندوق‌ها، سپه‌وند سخنگوی کمیسیون انرژی مجلس، جمعی از نمایندگان مجلس، مدیران‌عامل بورس‌ها، فعالان بازار سرمایه و اصحاب رسانه تشکیل گردید. این رویداد نمایانگر چرخش راهبردی کشور در روش‌های تأمین مالی پروژه‌های زیرساختی و حرکت به سوی استفاده از ظرفیت بازار سرمایه است.

مشخصات فنی و مالی صندوق پروژه خورشیدی «نور»

پروژه نیروگاه‌های خورشیدی «نور» به عنوان بزرگ‌ترین طرح نیروگاهی در قالب صندوق پروژه در بازار سرمایه ایران تعریف شده است. ارزش کل این پروژه معادل ۲۵.۵ تا ۲۶ هزار میلیارد تومان برآورد می‌شود. این طرح با هدف احداث و تکمیل بیش از ۵۰۰ مگاوات ظرفیت تولید برق تجدیدپذیر طراحی شده و در ۱۰۷ ساختگاه در ۹ تا ۱۰ استان کشور پراکنده است.

میانگین پیشرفت فیزیکی کل پروژه در حال حاضر حدود ۶۰ تا ۶۱ درصد است. تاکنون ۲۵۳ مگاوات از ظرفیت این نیروگاه‌ها وارد مدار شبکه سراسری شده و مجموعاً تا پایان آذرماه ظرفیت متصل به شبکه به ۴۰۰ مگاوات خواهد رسید. همچنین نیروگاه ۱۰۰ مگاواتی واقع در استان خوزستان تا اوایل خردادماه سال آینده تکمیل می‌شود.

از مجموع کل سرمایه‌گذاری، مبلغ ۱۵.۵ همت از سوی سازمان ساتبا تأمین شده و ۱۰ همت باقی‌مانده طی دو مرحله پنج همتی از مسیر بازار سرمایه و بورس انرژی تأمین مالی خواهد شد. مرحله نخست این تأمین مالی با ارزش ۵ هزار میلیارد تومان عرضه شد و بیش از ۴۰ هزار سرمایه‌گذار در آن مشارکت کردند. کل این طرح زیرساختی حداکثر تا یک سال آینده به بهره‌برداری کامل می‌رسد.

انرژی، پاشنه آشیل توسعه و هوش مصنوعی

عباس علی‌آبادی، وزیر نیرو، در این مراسم با اشاره به چالش‌های روز انرژی کشور، انرژی را پاشنه آشیل اصلی توسعه در عصر حاضر نامید. وی اعلام کرد جهان وارد عصر انقلاب صنعتی چهارم و توسعه پرشتاب هوش مصنوعی شده است؛ فناوری نوینی که پردازش داده‌های آن نیازمند مصرف بسیار بالای برق و انرژی ثانویه است.

وزیر نیرو تأکید کرد که در نگاه کارشناسی، انرژی خورشیدی نیز کاملاً بی‌هزینه و پاک مطلق نیست، زیرا با مباحث فیزیکی آنتروپی، مصرف منابع و استهلاک تجهیزات مواجه است و بنابراین مدیریت مصرف و پرهیز از اسراف حتی در انرژی‌های تجدیدپذیر امری ضروری است.

وی با اشاره به تغییر دینامیک شبکه برق، استفاده از فناوری ذخیره‌سازهای انرژی و توسعه کنتورهای هوشمند را کلید مدیریت ناترازی دانست. به گفته وزیر نیرو، وجود ۱۲ هزار و ۵۰۰ مگاوات ظرفیت نیروگاه‌های برق‌آبی تاکنون پایداری نسبی شبکه را حفظ کرده است، اما بارش‌های کمتر از حد نرمال موجب محدودیت منابع آبی در مناطقی نظیر تهران شده است. وی همچنین زمستان پیش‌رو را به دلیل برخی آسیب‌های گذشته به حوزه سوخت نیازمند هماهنگی و مدیریت دقیق توصیف کرد و صندوق نور را بستر مناسبی برای مشارکت مستقیم مردم در صنعت برق دانست.

 مصونیت قطعی برق و معافیت مالیاتی برای خریداران

در ادامه محسن طرزطلب، معاون وزیر نیرو و رئیس ساتبا، به تشریح ابعاد اجرایی و مشوق‌های کم‌نظیر صندوق نور پرداخت. وی اعلام کرد یکی از برجسته‌ترین ویژگی‌های این طرح، پراکندگی گسترده جغرافیایی آن است که پایداری شبکه در نقاط مختلف کشور را ارتقا می‌دهد.

معاون وزیر نیرو صراحتاً اعلام کرد صنایعی که واحدهای سرمایه‌گذاری صندوق نور را خریداری کنند مشمول قطعی برق در دوره‌های پیک مصرف نخواهند شد و این اقدام تکالیف قانونی آنان در تأمین بخشی از برق مصرفی از انرژی‌های تجدیدپذیر را پوشش می‌دهد. وی سازوکار انتفاع این صندوق را در دو محور تشریح کرد: نخست کسب درآمد و سود نقدی مستقیم حاصل از فروش برق در بورس انرژی، و دوم تخصیص ظرفیت نیروگاهی برای تضمین استمرار تولید در صنایع. علاوه بر این، امنیت بالای سرمایه‌گذاری و معافیت کامل مالیاتی از دیگر مزیت‌های این صندوق برای سرمایه‌گذاران است.

تبدیل برق به کالای اقتصادی و هدف‌گذاری سهم ۵۰ درصدی بورس

حجت‌الله صیدی، رئیس سازمان بورس و اوراق بهادار، ابعاد کلان مالی و ساختاری این رویداد را بررسی کرد. وی اعلام کرد در حال حاضر بیش از ۵۷۸ صندوق سرمایه‌گذاری فعال با دارایی بالغ بر ۳۴۰۰ هزار میلیارد تومان در بازار سرمایه وجود دارد. به گفته صیدی، صندوق نور مصداق عملی پیوند بازار سرمایه با بخش واقعی اقتصاد، توسعه تولید و ارتقای زیرساخت‌ها به شمار می‌رود.

رئیس سازمان بورس تصریح کرد که برق باید به یک کالای اقتصادی واقعی و قابل مبادله با قیمت‌گذاری منطقی تبدیل شود، زیرا بدون داشتن برق پایدار، رشد صنعتی و توسعه اقتصادی متوقف خواهد شد. صیدی تأمین مالی پایدار، مستمر و تخصصی را وظیفه بنیادین بازار سرمایه دانست و یادآور شد که در این سازوکار، نیاز بخش دولتی و صنعتی به پول به یک فرصت جذاب سرمایه‌گذاری برای عامه مردم تبدیل شده است. وی دستیابی به هدف کلان ۴ ساله مبنی بر افزایش سهم بازار سرمایه در تأمین مالی کشور از ۱۸ درصد فعلی به ۵۰ درصد (در مقایسه با سهم بالای کنونی شبکه بانکی) را هدف‌گذاری اصلی مدیریت جدید بازار برشمرد.

آغاز پذیره‌نویسی نور و تأسیس قریب‌الوقوع نخستین صندوق ارزی

از سویی دیگر علی‌اکبر ایرانشاهی، رئیس مرکز نظارت بر صندوق‌های سرمایه‌گذاری سازمان بورس، با تأیید آغاز پذیره‌نویسی ۵ همتی صندوق نور، از گام بزرگ دیگری در نظام مالی کشور خبر داد. وی از برنامه‌ریزی برای تأسیس نخستین صندوق سرمایه‌گذاری ارزی در هفته آینده خبر داد و افزود مجوز پذیره‌نویسی این صندوق نیز حداکثر ظرف یک هفته پس از تأسیس صادر خواهد شد.

ایرانشاهی هدف بنیادین صندوق‌های ارزی را جمع‌آوری اسکناس و منابع ارزی راکد در دست مردم و هدایت آن به پروژه‌های سودآور و ارزآور ملی عنوان کرد. وی خاطرنشان کرد بازدهی این صندوق‌ها وابسته به ماهیت طرح‌های هدف است و برآورد فعلی نشان می‌دهد بازدهی سالانه صندوق‌های ارزی می‌تواند در محدوده ۳ تا ۴ درصد ارزی باشد.

ضرورت گام برداشتن به سمت برق هسته‌ای کوچک‌مقیاس

همچنین سپه‌وند، سخنگوی کمیسیون انرژی مجلس شورای اسلامی، ضمن استقبال از ابزارهای بورس برای تقویت حوزه نیروگاهی، بر لزوم تنوع‌بخشی به سبد انرژی کشور تأکید کرد. وی اعلام نمود که علاوه بر توسعه انرژی‌های خورشیدی و بادی، کشور ناگزیر است به سمت فناوری تولید برق هسته‌ای در مقیاس‌های کوچک حرکت کند تا تاب‌آوری شبکه برق صنعتی و ملی در بلندمدت تضمین گردد.

تحول ساختاری در رفع ناترازی‌های ملی

اجرای موفق پذیره‌نویسی ۵ همتی صندوق پروژه «نور» با مشارکت بیش از ۴۰ هزار متقاضی حقیقی و حقوقی، حاوی پیامی روشن برای سیاست‌گذاران اقتصادی است. این استقبال گسترده نشان داد که ابزارهای نوین بازار سرمایه، در صورت طراحی شفاف، اتصال به بخش واقعی اقتصاد و برخورداری از پشتوانه‌های عملیاتی ملموس (نظیر مصونیت از قطعی برق صنایع)، ظرفیت بالایی در جذب پس‌اندازهای راکد مردمی دارند.

هم‌راستایی وزارت نیرو و سازمان بورس در مسیر واقعی‌سازی قیمت برق و بهره‌گیری همزمان از صندوق‌های پروژه و ارزی، می‌تواند بخش عمده‌ای از بار تأمین مالی سنگین ناترازی انرژی را از دوش دولت و شبکه بانکی بردارد و مسیر رشد پایدار شرکت‌های تولیدی و صنعتی کشور را هموار سازد.