واگذاری پتروشیمی آبادان؛ فرصت احیای یک مجتمع صنعتی با ظرفیت‌های توسعه‌

بورس24 : خبرگزاری تسنیم در مطلبی تحلیلی نوشت: تاپیکو بلوک 53 درصدی پتروشیمی آبادان را با ارزش پایه 4.1 همت در فرابورس عرضه می‌کند.

 هلدینگ سرمایه‌گذاری نفت و گاز و پتروشیمی تأمین (تاپیکو) در راستای اجرای سیاست‌های اصلاح و بهینه‌سازی پرتفوی سرمایه‌گذاری خود، بلوک کنترلی 53.09 درصدی سهام شرکت پتروشیمی آبادان با نماد معاملاتی «شپترو» را در روز 26 آبان‌ماه در فرابورس عرضه می‌کند.

 این بلوک شامل 5 میلیارد و 309 میلیون و 743 هزار و 842 سهم پتروشیمی آبادان است که به‌صورت عمده و نقدی در تابلو زرد بازار پایه فرابورس و با نماد معاملاتی «شپترو4» عرضه خواهد شد. قیمت پایه هر سهم 7 هزار و 728 ریال تعیین شده و ارزش پایه کل معامله به بیش از 4 هزار و 103 میلیارد تومان می‌رسد.

 براساس شرایط اعلام‌شده، متقاضیان خرید این بلوک باید حداکثر تا 17 آبان‌ماه مدارک موردنیاز و معادل 10 درصد ارزش پایه معامله را ارائه کنند. همچنین خریدار نهایی موظف است وجه معامله را ظرف دو روز کاری تسویه کند.

 این واگذاری را می‌توان از سه زاویه مهم مورد بررسی قرار داد؛ نخست، الزامات قانونی برنامه هفتم پیشرفت برای واگذاری سهام مدیریتی و کنترلی بنگاه‌های تحت مالکیت نهادهای عمومی غیردولتی و صندوق‌های بازنشستگی؛ دوم، تخصصی‌تر شدن سبد سرمایه‌گذاری تاپیکو و افزایش تمرکز بر فعالیت‌های دارای بازدهی بالاتر؛ و سوم، خروج پتروشیمی آبادان از پرتفوی هلدینگی که ارتباط زنجیره‌ای محدودی با فعالیت‌های آن دارد و انتقال احتمالی آن به مجموعه‌ای که از نظر تأمین خوراک و تکمیل زنجیره ارزش، تناسب بیشتری با این شرکت داشته باشد.

 یکی از ابعاد مهم این واگذاری، ارتباط آن با تکالیف قانونی مندرج در قانون برنامه پنج‌ساله هفتم پیشرفت است. در ماده 5 این قانون، با هدف مردمی‌سازی اقتصاد، افزایش مشارکت بخش خصوصی و کاهش تصدی‌گری دولت و نهادهای عمومی غیردولتی، احکام مشخصی برای واگذاری سهام شرکت‌ها پیش‌بینی شده است.

 براساس جزء 2 بند «الف» ماده 5 قانون برنامه هفتم، مؤسسات و نهادهای عمومی غیردولتی و همچنین کلیه صندوق‌های بازنشستگی مکلف شده‌اند سهام مدیریتی یا کنترلی خود و شرکت‌های تحت مالکیتشان را حداکثر تا پایان سال دوم برنامه واگذار کنند.

 البته این حکم استثناهایی نیز دارد؛ از جمله در مواردی که حفظ سهام مدیریتی یا کنترلی به دلیل وجود مصلحت ضروری باشد، با طی فرآیند قانونی و تصویب مراجع پیش‌بینی‌شده امکان مستثنی شدن از واگذاری وجود دارد. همچنین قانون مقرر کرده است که سهام مشمول این حکم حداقل سالی یک‌بار در بازار سرمایه عرضه شود.

 از این منظر، واگذاری بلوک کنترلی پتروشیمی آبادان توسط تاپیکو را می‌توان در چارچوب سیاست کلان کاهش بنگاه‌داری نهادهای عمومی و صندوق‌های بازنشستگی و حرکت به سمت واگذاری مدیریت شرکت‌ها به بخش خصوصی ارزیابی کرد.

تخصصی‌سازی پرتفوی تاپیکو و افزایش بازدهی سرمایه‌گذاری

 دومین وجه اهمیت این واگذاری، به اصلاح ساختار پرتفوی تاپیکو بازمی‌گردد. این هلدینگ به‌عنوان یکی از مجموعه‌های بزرگ سرمایه‌گذاری در حوزه نفت، گاز و پتروشیمی، در نهایت باید منابع خود را به نحوی تخصیص دهد که بیشترین بازدهی اقتصادی و سرمایه‌گذاری را برای سهامداران ایجاد کند.

 اهمیت این موضوع از آن جهت بیشتر است که بخشی از منافع اقتصادی تاپیکو و شرکت‌های زیرمجموعه آن به سازمان تأمین اجتماعی و در نهایت منابع و دارایی‌های متعلق به جامعه بازنشستگان ارتباط دارد. بنابراین، بهبود بازدهی سرمایه‌گذاری‌ها و جلوگیری از پراکندگی منابع در شرکت‌هایی که هم‌افزایی عملیاتی محدودی با سایر بخش‌های هلدینگ دارند، از اهمیت قابل‌توجهی برخوردار است.

 در چنین شرایطی، خروج از سرمایه‌گذاری‌هایی که با راهبرد اصلی هلدینگ همخوانی کمتری دارند، می‌تواند امکان آزادسازی منابع مالی و تخصیص مجدد آنها به طرح‌های توسعه‌ای و شرکت‌های دارای مزیت رقابتی را فراهم کند.

تاپیکو نیز در توضیح اهداف این واگذاری، بهینه‌سازی و اصلاح پرتفوی سرمایه‌گذاری، آزادسازی منابع برای تأمین مالی طرح‌های توسعه‌ای، کاهش ریسک سرمایه‌گذاری و تمرکز بر مشارکت‌های راهبردی را از مهم‌ترین دلایل عرضه بلوک کنترلی پتروشیمی آبادان اعلام کرده است.

خروج پتروشیمی آبادان از زنجیره سرمایه‌گذاری نامتجانس

سومین موضوع به جایگاه پتروشیمی آبادان در زنجیره تولید و سرمایه‌گذاری تاپیکو مربوط می‌شود. یکی از معیارهای مهم در ارزیابی عملکرد هلدینگ‌های بزرگ صنعتی، میزان ارتباط عملیاتی و اقتصادی شرکت‌های زیرمجموعه با یکدیگر است. هرچه این ارتباط در قالب زنجیره تأمین، تأمین خوراک، تولید مواد اولیه و تکمیل محصولات نهایی قوی‌تر باشد، امکان ایجاد صرفه‌های اقتصادی، کاهش هزینه‌ها و افزایش ارزش افزوده بیشتر خواهد بود.

پتروشیمی آبادان از نظر زنجیره تأمین خوراک، وابستگی مهمی به پالایشگاه آبادان دارد. با این حال، تأمین خوراک این مجتمع در مقاطعی با محدودیت و کسری مواجه بوده و همین مسئله یکی از چالش‌های عملیاتی پتروشیمی آبادان به شمار می‌رود.

 از این منظر، قرار گرفتن این شرکت در مجموعه‌ای که ارتباط مستقیم‌تر و ظرفیت بیشتری برای تأمین پایدار خوراک، سرمایه‌گذاری در زیرساخت‌ها و تکمیل زنجیره ارزش آن داشته باشد، می‌تواند به بهبود شرایط فعالیت این مجتمع کمک کند.

 به بیان دیگر، واگذاری پتروشیمی آبادان صرفاً به معنای خروج یک شرکت از پرتفوی تاپیکو نیست؛ بلکه می‌تواند زمینه انتقال این واحد صنعتی به مجموعه‌ای را فراهم کند که از نظر ساختار تولید و زنجیره تأمین، تناسب بیشتری با آن داشته باشد. البته تحقق این هدف به هویت خریدار نهایی، توان مالی و فنی او و برنامه‌ای که برای تأمین خوراک و توسعه ظرفیت تولید مجتمع ارائه می‌کند، بستگی خواهد داشت.

افزایش درآمد عملیاتی پتروشیمی آبادان؛ از 99 میلیارد تا 3.3 همت

در کنار موضوع واگذاری، عملکرد عملیاتی پتروشیمی آبادان نیز از دیگر محورهای قابل توجه در این معامله است. براساس اطلاعات منتشرشده از عملکرد این شرکت، پتروشیمی آبادان در هفت‌ماهه منتهی به 31 مهرماه 1405، با افزایش تولید و فروش محصولات، به‌ویژه محصول PVC، رشد قابل توجهی در درآمد عملیاتی خود ثبت کرده است.

درآمد عملیاتی این شرکت از 99 میلیارد تومان در دوره مشابه سال 1404 به حدود 3 هزار و 300 میلیارد تومان در هفت‌ماهه امسال رسیده است؛ به این ترتیب، درآمد عملیاتی شرکت بیش از 33 برابر شده است. همچنین طبق اعلام تاپیکو، پتروشیمی آبادان پس از پشت سر گذاشتن دوره زیان‌دهی، در سال جاری به سودآوری رسیده است.

این تغییرات در عملکرد عملیاتی، در کنار ارزش پایه بیش از 4.1 همتی بلوک کنترلی شرکت، می‌تواند از عوامل مؤثر بر ارزیابی خریداران بالقوه باشد. با این حال، تداوم سودآوری شرکت به عواملی همچون تأمین پایدار خوراک، وضعیت تولید، هزینه‌های عملیاتی و امکان نوسازی و توسعه ظرفیت‌های تولیدی وابسته خواهد بود.

در مجموع واگذاری بلوک 53.09 درصدی پتروشیمی آبادان را باید فراتر از یک معامله سهام در بازار سرمایه ارزیابی کرد. این اقدام از یک سو در راستای اجرای تکالیف برنامه هفتم برای کاهش بنگاه‌داری نهادهای عمومی و صندوق‌های بازنشستگی قرار می‌گیرد و از سوی دیگر، می‌تواند به تخصصی‌تر شدن پرتفوی تاپیکو و تمرکز منابع این هلدینگ بر سرمایه‌گذاری‌های دارای هم‌افزایی عملیاتی بیشتر منجر شود.

با این حال، نتیجه اقتصادی این واگذاری تنها به فروش بلوک سهام محدود نمی‌شود و کیفیت مدیریت جدید، تأمین پایدار خوراک و توانایی احیای ظرفیت‌های تولیدی پتروشیمی آبادان، تعیین‌کننده میزان موفقیت این تغییر مالکیت خواهد بود.

لازم به ذکر است که پتروشیمی آبادان از ظرفیت‌ها و پتانسیل‌های قابل‌توجهی برای اجرای طرح‌های توسعه‌ای برخوردار است. برخورداری از زمین وسیع، زیرساخت‌های مناسب یوتیلیتی و همچنین قرار گرفتن در مجاورت پالایشگاه آبادان، از جمله مزیت‌های مهم جغرافیایی و صنعتی منطقه، پروژه‌های توسعه‌ای متعددی را به اجرا درآورد.