روایت فایننشیال تایمز از وضعیت بورس تهران

بورس24 : بورس ۱۱۰ میلیارد دلاری ایران (بله، چنین بورسی وجود دارد). اگر ایران در رتبه‌بندی‌های جهانی قرار می‌گرفت، این بازار طی یک ماه گذشته از نظر دلاری بهترین عملکرد را در میان بازارهای سهام جهان داشت. سرمایه‌گذاران عادی ایرانی به نشانه‌های آتش‌بس از سوی آمریکا و چشم‌انداز لغو تحریم‌ها در ازای توافق هسته‌ای، با شور و اشتیاق وارد این بازار شده‌اند.

تا زمانی که دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، روز چهارشنبه توافق صلح را در کاخ ورسای امضا کرد، شاخص تدپیکس (TEDPIX) که شامل شرکت‌های بزرگ ایرانی است، طی یک هفته اخیر ۳۰ درصد به ارزش دلاری خود افزوده بود؛ این مطلب را آمتلون کپیتال (Amtelon Capital)، یکی از سرمایه‌گذاران خارجی بسیار نادر در این بازار، گزارش کرده است.

از زمانی که این بازار پس از توقف معاملات در زمان جنگ، از ۱۹ مه (۲۹ اردیبهشت) مجدداً بازگشایی شد، بازار که از شنبه تا چهارشنبه معاملات دارد، نسبت به آخرین روز معاملاتی پیش از جنگ در ۲۵ فوریه (۶ اسفند)، نزدیک به ۵۰ درصد رشد دلاری داشته است. نرخ ارز در بازار آزاد ریال نیز به حدود ۱.۵۵ میلیون تومان در برابر دلار افزایش یافته است.

ریال از دهه ۲۰۱۰ میلادی تاکنون ۹۸ درصد ارزش خود را در برابر دلار از دست داده است و بازار سهام نیز پیش از جنگ، امسال حدود ۳۰ درصد ریزش داشت. بنابراین به لحاظ دلاری، این بازار هنوز فاصله زیادی با اوج خود در سال ۲۰۲۰ دارد.

آمتلون کپیتال

اما قابل توجه است که این جهش تنها چند ماه پس از یک بحران اقتصادی و بانکی رخ می‌دهد؛ بحرانی به حدی بزرگ که آمریکا و اسرائیل گمان می‌کردند یک جنگ می‌تواند رژیم ایران را از پا درآورد.

دهه‌ها تحریم، به ویژه از زمان پایان یافتن توافق هسته‌ای قبلی در سال ۲۰۱۸، بازار سرمایه ایران را تقریباً کاملاً خودکفا ساخته است. این بازار تقریباً هیچ سرمایه‌گذار خارجی ندارد و دارای برخی از پایین‌ترین ارزش‌گذاری‌های سهام در جهان است. برخی از سهام با نسبت قیمت به سود (P/E) یک تا دو معامله می‌شوند.

برخی از سهام به دلیل خسارت‌های جنگی تازه معاملات خود را از سر گرفته‌اند. اما به نظر می‌رسد سرمایه‌گذاران محلی به محض دستیابی به توافق صلح، به سرعت به بازار سهام بازگشته‌اند.

ماسیج ویتال (Maciej Wojtal)، مدیر ارشد سرمایه‌گذاری آمتلون، به آلفاویل گفت که سرمایه‌گذاران خرد در روزهای اخیر سفارش‌های بی‌سابقه‌ای را به کارگزاران ایرانی ثبت کرده‌اند و «صف‌های خرید» قبل از بازار روزانه ۳۰۰ تا ۴۰۰ میلیون دلار بوده است. وی افزود که ورود سرمایه‌گذاران خرد از زمان بازگشایی بازار حدود ۴۰۰ میلیون دلار بوده است.

این بازار کاملاً نقدشونده نیست. همچنین بسیاری از موارد اکنون به جزئیات توافق آتش‌بس تمدیدشده بستگی دارد، مانند معافیت‌های فوری تحریم‌ها در مورد صادرات نفت. ایران برای سال‌ها مجبور بوده ارز سخت محدود خود را برای تأمین هزینه واردات ذخیره کند و در عین حال برای جبران کسری بودجه، در داخل پول چاپ کند.

امسال دولت مجبور شده است که یارانه‌های ارزی برای واردات مواد غذایی و دارو را حذف کند و به شرکت‌های این بخش‌ها اجازه افزایش قیمت بدهد؛ که به گفته ویتال، این موضوع در ارقام فروش اخیر منعکس شده است.

همانطور که آمتلون در یادداشتی به سرمایه‌گذاران خود در این هفته اشاره کرد:

شرکت‌های ایرانی ... با ترازنامه‌های بسیار محافظه‌کارانه، موجودی‌های ناکارآمد و بالا، و سرمایه‌گذاری‌هایی که تقریباً به طور کامل از جریان نقدی عملیاتی تأمین می‌شود، فعالیت کرده‌اند. آنها باید در همه حال آماده اختلالات باشند. حذف «تخفیف ایران»، کاهش هزینه‌های مبادله، بهبود چشم‌انداز، ایجاد اعتبار و بهره‌وری حاصل از حرکت از ساختار «فقط در صورت لزوم» به «دقیق به موقع» باید همگی از حاشیه سود در بخش‌های مختلف ایران حمایت کنند.

عادی‌سازی سودآوری و شرایط کلان اقتصادی باید منجر به تجدید قیمت‌گذاری ارزش‌گذاری سهام شود. حجم عظیمی از سرمایه خرد داخلی در ایران وجود دارد. سرمایه‌گذاران خرد رفتار هیجانی و مبتنی بر روند دارند و وقتی جو تغییر کند، بازار سابقه ورود سریع و گسترده نقدینگی را دارد. سرمایه‌گذاران خارجی هنوز غایب هستند، اما اگر تحریم‌ها لغو شوند، این دیگر فقط یک موضوع محلی نخواهد بود.

آمتلون که در آمستردام مستقر است، به دلایل آشکار در حال حاضر نمی‌تواند مشتریان آمریکایی بپذیرد، اگرچه از اروپا تا استرالیا مورد توجه قرار گرفته است.

صحبت از گشایش بازاری که می‌تواند آخرین بازار مرزی بزرگ جهان باشد، پس از سال‌ها جنگ و تنش ممکن است بسیار دور از ذهن به نظر برسد. با این حال، درست زمانی که موشک‌ها در ماه فوریه پرتاب شدند، توافق این هفته نیز محقق شد.