صبر، سودآوری و افق تازه بورس

دکتر یوسف رضایی

مدیرعامل شرکت کارگزاری بانک رفاه

انتشار گزارش‌های سه‌ماهه بهار ۱۴۰۵ شرکت‌های بورسی را می‌توان یکی از مهم‌ترین نقاط اتکای بازار سهام در مقطع فعلی دانست؛ گزارش‌هایی که نه‌تنها از منظر عدد و رقم، بلکه از جهت تقویت انتظارات فعالان بازار نیز اهمیت بالایی دارند. در شرایطی که طی ماه‌های اخیر بخشی از رشد بورس با تردیدهایی نسبت به تداوم همراه بود، اکنون صورت‌های مالی منتشرشده نشان می‌دهد که مومنتوم صعودی بازار می‌تواند همچنان با پشتوانه‌ای بنیادی ادامه پیدا کند.

واقعیت آن است که بازار سهام در هر دوره‌ای برای تداوم حرکت خود نیازمند سوخت تحلیلی است. این سوخت زمانی فراهم می‌شود که شرکت‌ها در عملکرد واقعی خود، رشد سودآوری و بهبود متغیرهای بنیادی را نشان دهند. گزارش‌های بهار ۱۴۰۵ دقیقا چنین پیامی را به بازار منتقل کرده‌اند. بخش قابل توجهی از شرکت‌ها، به‌ویژه در صنایع بزرگ و شاخص‌ساز، عملکردی فراتر از انتظار ثبت کرده‌اند و همین موضوع می‌تواند مبنایی برای تداوم نگاه مثبت به بورس در ماه‌های پیش‌رو باشد.

سودآوری شرکت‌ها فراتر از انتظار

آنچه از دل گزارش‌های منتشرشده برمی‌آید، رشد قابل توجه سودآوری شرکت‌ها نسبت به مدت مشابه سال گذشته است. به‌طور میانگین می‌توان گفت شرکت‌های بورسی در عملکرد بهاری خود، سودسازی و کارنامه‌ای نزدیک به دو برابر سال قبل به نمایش گذاشته‌اند. این موضوع از آن جهت حائز اهمیت است که نشان می‌دهد بنگاه‌های بورسی نه‌تنها از فشارهای محیطی عبور کرده‌اند، بلکه در بسیاری از موارد توانسته‌اند در رقابت با تورم نیز عملکرد بهتری ثبت کنند.

در اقتصادی که تورم یکی از متغیرهای اصلی تصمیم‌گیری است، این گزاره اهمیت زیادی دارد که آیا شرکت‌ها صرفا خود را با تورم تطبیق داده‌اند یا توانسته‌اند فراتر از آن حرکت کنند. شواهد فعلی نشان می‌دهد بخش مهمی از شرکت‌های حاضر در بازار سرمایه، دست‌کم در فصل بهار، موفق شده‌اند سودی بیش از رشد عمومی سطح قیمت‌ها ایجاد کنند. این یعنی بازار با بنگاه‌هایی روبه‌روست که هنوز ظرفیت خلق ارزش دارند و صرفا از تورم تغذیه نمی‌کنند.

اصلاح نسبت P/E و افزایش جذابیت بازار

یکی از مهم‌ترین آثار این جهش سودآوری، کاهش نسبت قیمت به سود بازار است. پیش از انتشار این گزارش‌ها، P/E بازار در محدوده ۸ مرتبه قرار داشت؛ اما اکنون با انعکاس سودهای جدید در صورت‌های مالی، این نسبت به محدوده ۶ مرتبه رسیده و عملا دو واحد اصلاح شده است. این اتفاق از منظر تحلیلی بسیار مهم است، زیرا نشان می‌دهد رشد سود شرکت‌ها توانسته بخشی از افزایش قیمت‌ها را پوشش دهد و بازار را دوباره به سطوح جذاب‌تری از ارزندگی بازگرداند.

به بیان روشن‌تر، وقتی نسبت P/E کاهش پیدا می‌کند، به این معناست که سرمایه‌گذار برای هر واحد سود شرکت‌ها، بهای منطقی‌تری پرداخت می‌کند. در واقع با انتشار گزارش‌های فوق‌العاده جذاب و آتشین شرکت‌ها در فصل بهار، نسبت P/E TTM بازار، یعنی قیمت به سود چهار فصل گذشته، با اصلاحی معنادار به ۶ واحد رسیده است. این سطح برای بسیاری از تحلیلگران، نشانه‌ای از متعادل‌تر شدن ارزش‌گذاری‌ها و کاهش فشار ناشی از رشد قبلی قیمت‌هاست.ریسک‌ها پابرجاست، اما ارزندگی هم پررنگ شده است.

البته در تحلیل بازار سهام نمی‌توان ریسک‌های بیرونی را نادیده گرفت. مهم‌ترین متغیری که همچنان بر فضای تصمیم‌گیری سایه انداخته، ملاحظات مربوط به تنش‌های نظامی و ریسک‌های ژئوپلیتیک است. طبیعی است که این ریسک‌ها می‌توانند بر رفتار کوتاه‌مدت سرمایه‌گذاران اثر بگذارند و حتی روندهای تحلیلی را در مقاطعی تحت‌الشعاع قرار دهند.

با این حال، اگر این ملاحظات را به‌عنوان یک ریسک موجود در مدل سرمایه‌گذاری لحاظ کنیم و از بزرگ‌نمایی هیجانی آن فاصله بگیریم، می‌توان با اطمینان بیشتری گفت که بازار سهام بار دیگر به سطحی از ارزندگی رسیده که نمی‌توان به سادگی از کنار آن عبور کرد. این ارزندگی بیش از هر چیز ناشی از رشد واقعی سود شرکت‌ها و اصلاح نسبت‌های تحلیلی بازار است.

بورس در موقعیت صبر هوشمندانه

در مجموع، گزارش‌های بهار ۱۴۰۵ یک پیام روشن برای فعالان بازار دارد: بورس همچنان از ظرفیت رشد برخوردار است، مشروط بر آن که نگاه سرمایه‌گذاران از هیجان کوتاه‌مدت فاصله بگیرد و بر مبانی تحلیلی متمرکز شود.

اکنون که سودآوری شرکت‌ها تقویت شده و نسبت‌های ارزش‌گذاری نیز جذاب‌تر شده‌اند، بازار سهام دوباره در موقعیتی قرار گرفته که می‌تواند مورد توجه سرمایه‌گذاران صبور و تحلیل‌محور باشد.